SPK, PBLK KONUSUNDAKİ SON AÇIKLAMASINDA NE DEMEK İSTEDİ?
Cahit UYANIK
Bir PBLK (Pay Bloke) olayıdır gidiyor...
Anlamayanlar da bakıp duruyor...
Devlet bu PBLK durumundaki 200 bin hesabı da normal hesap gibi değerlendirip olağanüstü tasfiyeye tabi tutacağını söylüyor...
Oysa PBLK durumundaki vatandaş da "Takasın Kesinliği İlkesi var, paramızı ödeyin, yoksa SPK'ya dava açıp alırım" diyor.
Eğer 200 bin rakamı doğru ise fon olayından etkilenen vatandaşların yüzde 40 kadarı PBLK durumunda...
PBLK şu demek... Siz olayların daha büyüyeceğini düşünerek 15 veya 16 Eylül'de fon paylarınıza satış emri verdiniz. Zaten normalde de bu paranızı hemen alamıyordunuz ve T+2 yani talimatın 2 gün sonrasında para hesabınıza geçiyordu. Yani 15'inde satsanız 17'sinde alırdınız. Ama Takasbank'ta işler yolunda gitmiyorsa yani satmak istediğiniz fonun yönetimi bu fon paylarını sizden geri alamıyorsa veya almıyorsa ne yapılıyor? Payınız bloke ediliyor.
Ancak Takasbank tarafından sunulan takas hizmeti kapsamında “Takas Kesinliği” ilkesi geçerli... Sermaye Piyasası Kanununda takasın kesinliği; “Sermaye piyasası araçlarının takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemleri, merkezî takas kuruluşlarının üyelerinin faaliyetlerinin geçici ya da sürekli olarak durdurulması, idari ve adli merciler nezdinde tasfiye işlemlerine başlanması durumu da dâhil olmak üzere, geri alınamaz ve iptal edilemez” şeklinde ifade ediliyor. İşte PBLK durumundaki vatandaşlar bu açık hükme dayanarak "17 Eylülde fonları kapatmanız beni ilgilendirmiyor. Biz sattık, takas sürecini başlattık, şimdi paramızı verin" diyor.
Peki devlet PBLK olmuş hesaplara niye ödeme yapmak istemiyor? Burada şöyle bir durum var: Söz gelimi Tera'nın en büyük fonu 1. Serbest (Hedge) Fonunun (102 bin yatırımcı ve 243 milyar TL toplam büyüklük) pay fiyatı geçen yıl Eylül ayında 1.600 TL'lerde iken 15-16 Eylül 2026'da 10 bin 300 liralara gelmiş. Yani fon değeri 1 yılda yüzde 600-650 artmış. Öyle ki 1 Eylül 2026-15/16 Eylül 2026 tarihleri arasında bile yüzde 12 artmış.
Şimdi devlet ve SPK, bu PBLK'ları kabul ederse; söz gelimi geçen yıl Eylül ayında 1,6 bin TL'den fon almış kişiye sırf Takasın Kesinliği İlkesi gereği 10,3 bin TL'den ödeme mi yapılacak? 14 Eylül günü parasını alıp çıkmış bir yatırımcıya "Haksız kazanç sağladın. Parayı iade et, etmezsen peşine düşeceğim" denilirken, sırf PBLK oldu diye şişirilmiş hisse senetleriyle yüzde 650 fiktif kar gösterilmiş (mevduat faizi yıllık yüzde 40 iken) vatandaşa parası devlet bütçesinden mi ödenecek? Çünkü o fonun pay başına değeri şu anda hesaplansa bırakın 10,3 bin TL'yi, belki 500 TL'ye inmiş durumda... Vatandaş zararda olacak yani devlete borçlu bile çıkabilecek.
Ben mahkemelik olsa bile PBLK hesap sahiplerinin takas günündeki yüksek değerden parasını alamayacağını düşünüyorum. Devlet mahkemede, yaşanan soygunun mücbir sebep olduğunu, fonun risk değerinin ise daha baştan 7 olduğunun bilindiğini belirtip, yüksek değerden ödeme yapmamasını, PBLK durumundakileri de olağanüstü tasfiye kapsamına almasını savunacaktır ve kazanacaktır diye tahmin ediyorum.
Not: BİST'teki hisseler de Takasbank üzerinden el değiştirir. Diyelim 1 adet Tüpraş hissesi satmak istediniz, alıcı çıkmadı. Satım emriniz BİST tarafından iptal edilir, kimseye birşey diyemezsiniz. Bir de cebinizden 1-2 kuruş emir iptal ücreti ödersiniz.
Ama sattığınızı düşünelim; takas süreci başlar. Alıcı malı alır almaz başkasına satabilir ama siz paranızı almak için 2 gün beklemek zorundasınızdır. Alıcı 2 gün sonra paranızı ödemezse Takasbank, bünyesindeki garanti fonu ve aracı kurumun teminatlarını kullanıp size o ödemeyi yapar.
SPK paylaştığım son açıklamasında, fonların TEFAS'ta işlem gördüğünü ve satım emrinin verilmesinin takas sürecinin tamamlandığı anlamına gelmediğini belirtiyor.
SPK açıklamasında -benim az önce örnek verdiğim Tüpraş'ını satamayan yatırımcı mantığı ile- 'Satım talimatı verilmiş ama alan olmamış, biz bunun iptal olduğunu söylüyoruz. Takas süreci tamamlanıp Tera, Pusula vd. parayı ödememiş olsaydı ancak o zaman Takasbank sorumlu olurdu' demeye getirilmiş.
Ancak bunun şartı var ve Takasbank'ın garanti fonu usulsüz çalışan ve likiditesini kaybetmiş varlıklara sahip fonları kapsamıyor. Bu tür durumlarda fonun tasfiyeye alınarak kendi varlıkları ile ödemelerinin yapılması gerekiyor. Ancak SPK açıklamasında bu kadar ayrıntıya girilmemiş.
(Bu yazı 22 Ekim 2026 tarihinde Facebook sayfamda yayınlanmıştır.)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder