UNUTULAN İKİ GÜZEL YAZ İÇECEĞİ: PORTAKAL VE VİŞNE ŞURUBU...

Cahit UYANIK 

Havalar çok sıcak...

Durup dururken aklıma çocukluğumun Gaziantep'indeki 'portakal şurubu' geldi. 

1970'li yılların başından söz ediyorum...

O yıllarda kola, fanta yok; gazoz ise evlere pek girmemiş durumda...

İnsanlar gazozu işyerlerinde misafirlerine, müşterilerine ikram ederdi.

Her bakkalda gazoz bulunmaz; bu içecek kahvehane, pastane, çay bahçesi, çay ocaklarında satılırdı. 

Peki evlerde yazın misafirlere serinlemek için ne sunulurdu? 

Tabii ki 'portakal şurubu'...

Portakal şurubu nasıl bir içecekti?

Herşeyden önce limonata değil bu içecek; adı üzerinde içince portakal tadı alınıyordu...

Web'de portakal şurubu yerine limonata fotoları kullanıldığını gördüm. Oysa; limonata yeşile dönük  sarı renk iken, portakal şurubu turuncu renklidir.   Portakal şurubuna şimdilerde 'konsantre portakal suyu' da deniliyor ve marketlerde satılabiliyor... Ancak yüzüne pek bakan yok. 

(Çardak markası ile satılıyordu, ne oldu bilmiyorum)

Peki 'portakal şurubu' nasıl yapılır?

Rahmetli annem 70'lı yıllarda 'portakal şurubu' yapar ve sulandırıp incelterek, bardak içlerine küçük birer buz atarak misafirlerine ikram ederdi. (Cam bardağa çarpan buz sesi hala kulaklarımda...)

Ama gelin görün ki annemin 'portakal şurubu'nu nasıl yaptığını bir türlü anımsayamadım. 

Burada imdadıma 'antepsofrasi.com' adlı yemek tarifi sitesi yetişti. Meğerse 'portakal şurubu' hiç bir şekilde pişirilmeden, ateşe değmeden yapılıyormuş. İşte o zaman hafızam çalıştı ve şurubun demlenmekte olduğu tencerenin üzerine geçirilmiş tül parçası (sinekleri uzak tutmak için) aklıma düşüverdi: 

"Portakal Şurubu için Malzemeler:

5 Su Bardağı Portakal Suyu

1 Su Bardağı Limon Suyu

6 Su Bardağı Şeker

2 Adet Portakal Kabuğu Rendesi

Portakal Şurubu yapılışı:

Portakal kabuğu rendesi 2 kaşık şekerle karıştırılıp bir tarafa bırakılır.

Beş bardak portakal suyu, 1 bardak limon suyu ve 6 bardak şeker cam veya porselen bir kapta karıştırılır.Portakal kabuğu rendesi ve şeker karışımı bir tülbent içine bağlanıp, portakal suyu, limon suyu ve şeker karışımının içine konur. 2-3 gün süre ile zaman zaman karıştırılmak suretiyle şekerin meyve suları içinde tamamen erimesi sağlanır.

Portakal suyunun içinde şeker tamamen eridikten sonra, içinden portakal kabuğu rendesi alınır ve şurup şişelere doldurularak serin ve fazla ışık almayan bir yerde saklanır.

Servis yapılırken, bardağın yarısına kadar koyu şurup konup üzeri su ve bol buzla tamamlanarak yazın sıcak aylarda servis yapılır.Portakal şurubu, narenciye ürünlerinin bulunmadığı yaz aylarında kıştan esinti veren serin bir içecektir."

Portakal şurubu kışın yapılan, şişelerde, kavanozlarda saklanıp yazları içilen bir içecekti. Bir de yazın Temmuz gibi ortaya çıkan vişne vardi. Bununla da 'vişne şurubu' yapılırdı. Ama sanırım vişne şurubu ateş üzerinde pişirilerek elde ediliyordu. Vişnenin kendine has kokusu, şurup olunca daha güçlü biçimde hissedilirdi (O kokuyu  uzun yıllardır duymadim). Misafirlere  'Portakal şurubu mu, vişne şurubu?' diye sorulabiliyordu yaz ortasından sonra...

Şurup hazırlama geleneği şimdilerde marketlerdeki rengarenk kolalar, gazozlar, buzlu çaylar, meyveli sodalar, enerji içeceklerine yenik düşmüş durumda... Hayli pahalıya satılsa da alıp içiyoruz. Ama o boyalı, nişasta bazlı şekerle tadlandırılmış, kimyasal koruyucu doldurulmuş; içtikçe daha çok içilen  sanayi ürünleri bizleri daha kolay diyabet yapıyor. Oysa organik içerikli portakal ve vişne şurupları öyle mi? Tarifteki şekeri yarı yarıya azaltarak daha sağlıklı bir içecek elde etmek mümkün. Çünkü pancardan elde edilen şeker şekerliğimizi hemen doyuruyor. 

Bendeki de akıl işte; 'şurup' denilince öksürük ve antibiyotik şurubunu bilen yeni kuşaklara gel de  'portakal ve vişne şurubu'nu anlat... Lafı uzatmayalım öyleyse... Yapıp içenlere afiyet olsun.

(Bu yazı 04 Ağustos 2026 tarihinde Facebook sayfamda yayınlanmıştır.)