TURSG, 1,6 MİLYAR TL HAKSIZ FON KAZANCINI İADE ETTİ. PEKİ TURSG İADEYİ YAPARKEN NEDEN ENFLASYON KADAR AZALTARAK DAHA AZ İADE YAPTI?

 

- TURSG 1,6 MİLYAR TL HAKSIZ FON KAZANCINI TMSF'YE İADE ETTİ

- PEKİ TURSG İADEYİ YAPARKEN NEDEN ENFLASYON KADAR AZALTARAK DAHA AZ İADE YAPTI? 

- OYSA DAHA FAZLA VEYA NOMİNAL TUTAR KADAR İADEDE BULUNMASI  GEREKMİYOR MUYDU?

- ENFLASYON ETKİSİ YÜZDE 50 OLARAK HESAPLANDIYSA; ASLINDA ÖDEMESİ GEREKEN PARA 1,6 DEĞİL 3,2 MİLYAR TL OLMALIYDI

- TÜRKİYE UĞUR MUMCU'NUN KİTAP İSMINDE OLDUĞU GİBİ 'SUÇLULAR VE GÜÇLÜLER' GÜNLERİNDEN GEÇİYOR BENCE...

Cahit UYANIK 

Türkiye Sigorta (TURSG) bu akşam, tasfiye sürecindeki yatırım fonlarından geçmişte elde ettiği kazancın 'enflasyondan arındırılmış' 1 milyar 599 milyon 887 bin 908 TL'lik kısmını gönüllü olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) iade ettiğini açıkladı.

Şirket, iç denetim çalışmaları ile TMSF ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ile gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda yaklaşık 1,6 milyar TL'lik ödeme yaptığını duyurdu. Açıklamada, şirketin 30 Eylül 2026 itibarıyla tasfiyeye konu fonlarda herhangi bir bakiyesinin bulunmadığı hatırlatıldı. Ancak 2025 yılını da kapsayacak şekilde genişletilen iç denetimlerde, şirketin geçmişte söz konusu fonların bir kısmına yatırım yaptığı ve bu yatırımlardan kazanç sağladığı belirlendi.

Türkiye Sigorta, yatırımların gerçekleştirildikleri dönemde yürürlükte bulunan mevzuata ve şirketin yatırım politikasına uygun olduğunu bildirdi. Buna rağmen şirketin etik ilkeleri ve hakkaniyet anlayışı doğrultusunda, TMSF ve SPK ile yapılan görüşmelerin ardından elde edilen kazancın 'enflasyondan arındırılmış kısmının' gönüllü olarak iade edilmesine karar verildi.

İade edilecek tutarın hesaplanmasında, fonlardan sağlanan alım satım kazancından yatırım süresine karşılık gelen Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ile Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ortalaması (Yani o dönemin iki endeks rakamı toplanıp ikiye bölünmüş) esas alınarak enflasyon etkisi düşüldü.

Açıklamada iade tutarı ve ödeme yönteminin TMSF ve SPK ile yapılan görüşmeler sonucunda, şirketin kendi hesaplamaları esas alınarak belirlendiği ifade edildi.

Açıklama bu kadar...

Peki TURSG iadeyi yaparken, nominal kazancı daha yüksek olmasına rağmen, enflasyon etkisini dikkate alarak neden daha az ödeme yaptı? Bu konuyu yapay zeka Gemini ile konuştum ve bana şu cevabı verdi:

DEVLET FON VURGUNUNDA SESSİZ SEDASIZ 'GÖNÜLLÜ İADE'DEN 'CLAWBACK' YÖNTEMİNE YANİ 'PENÇE ATARAK ZORLA TAHSİLAT' AŞAMASINA GEÇTİ

 - FON VURGUNU OLAYINI YİNE BİR BAŞKA 'FON' ÇÖZECEK: TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONU...

- TMSF 2001 SONRASINDA BATIK BANKA SAHİPLERİNDEN 23,2 MİLYAR DOLAR TAHSİL ETMİŞTİ; FON VURGUNUNUN BOYUTU İSE 12-13 MİLYAR DOLAR... RAHATLIKLA ALTINDAN KALKAR DİYE DÜŞÜNÜYORUM

Cahit UYANIK 

Yıl: 1999-2001 arası...

Tüm ekonomi muhabirleri TRT Radyo-1'in sabah saat 07.30'daki bültenini dinlemeden güne başlayamıyordu. Çünkü el konularak Fon'a devredilen bankalara ilişkin haberler, ilk oradan duyuruluyordu. Yanlış anımsamıyorsam böyle böyle el konulan 25 bankaya ait neredeyse aynı sayıda duyuru Radyo-1'in bültenleri ile gündemi değiştirmişti.

Dikkat ederseniz bu duyurulardaki Fon'un resmi adı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuydu (TMSF)... Aslında TMSF bankalardaki tasarrufların bir bölümünün sigorta edilmesi yani banka batarsa mevduat sahibine geri ödeme yapma garantisi verilmesi için 1983 yılında kurulmuştu. Bankalar topladıkları mevduatları küçük oranlı bir prim ödeyerek sigorta ettiriyor, primler de bir fonda toplanıyordu. İsmi o fondan geliyordu.

Başından itibaren Merkez Bankasının yürüttüğü bu görevin çok ilginç bir uygulamasını Tansu Çiller'in başbakanlığı döneminde görmüştüm.  Çiller 1994 Krizi sonrasında ekonomide yaşanan güven bunalımını bir türlü aşamıyordu. Yüksek faizler ödeneceği söylense de insanlar 'Ya batarsa!' korkusu yüzünden parasını bankalara götürüp mevduata yatırmıyor, yastık altında döviz ve altın olarak tutuyordu. Hiç unutmuyorum Çiller, yazın sıcak günlerinden birinde, Kızılay'daki Eski Başbakanlık Binasında Merkez Bankası Başkanı Yaman Törüner ile bir basın toplantısı düzenledi. Çiller'in  'Şimdi Yaman Bey'in sizlere bir açıklaması olacak' pasını alan Törüner; ceketinin sağ cebinden katlanmış bir kağıdı çıkarıp "Merkez Bankası olarak, bankalardaki tüm mevduatlar istisnasız biçimde, süresiz olarak, yüzde 100 güvencemiz altına alınmıştır" açıklamasını yaptı, kağıdı geri cebine koydu ve sustu. Törüner'in bu açıklamayı cebindeki kağıttan çıkarıp okuması vatandaşa "Merak etmeyin cebinizdeki para hükümetin değil, devletin güvencesindedir" anlamına geliyordu. Bu açıklamadan sonra bankalar yeniden mevduat toplayabildiler. 

Tasarruf mevduatlarına verilen yüzde 100 güvence Ak Parti iktidarında bile sürdü. Bankacılık sistemi reforme edilince ancak belli sınırlara çekilebildi. (Şu an itibarıyla TMSF 1,2 milyon TL'ye kadar mevduatı garanti ediyor ama yılbaşında bunun 1,5 milyon TL'ye yükseltilmesini bekliyorum.)

AK PARTİ YILLARCA FAİZLERİ YAPAY OLARAK DÜŞÜK TUTUNCA FONLAR ÜZERİNDEN PONZİ OYUNUNA BİZZAT KENDİSİ ZEMİN HAZIRLADI

- TERA VE PUSULA SİYASİ BAĞLANTILARI İLE AK PARTİNİN FAİZE HASSAS TABANINA 'FONLARIMIZ PARTİLİLERE ÖZELDİR VE HELAL KAZANÇTIR' HİSSİ YARATTI

- AK PARTİ'DEKİ DENETİM VE TEFTİŞİN ÖNEMİNİ KÜÇÜK GÖRME KÜLTÜRÜ, 2018'DEN SONRA ZİRVE YAPTI VE OTOKRAT- FİNANS BÜROKRASİSİ FON SOYGUNUNA YOL VERDİ

- TERA; PONZİSİNİ 2 YIL ÖNCE PERA GYO HİSSESİNİ 1,2 TL'DEN 180 TL'YE ŞİŞİREREK BAŞLATMIŞTI; ÖNLEM ALINMADI.  TERA VE PUSULA, PONZİ-BORSA FONU MODELİNİ 50 CİVARINDA HİSSEYE UYGULADI

Cahit UYANIK 

Fon Vurgunu ile ilgili olaylar günler geçtikçe giderek büyüyor. Büyüdükçe de gerçek manzara ortaya çıkıyor. Manzaranın odağında Ak Partili siyasetçilerin bulunduğu artık herkesçe kabul ediliyor. 

'İsrail, Fetö hatta İngiltere bağlantılı bir komplo' olduğunu söyleyen cılız sesler, bizzat Ak Partililer tarafından ayıplanıyor ve sorumlu davranılmaya davet ediliyor. Hatta bazı Ak Partililer fon vurgununa bulaşmış olanların vatana ihanet suçundan yargılanmasını bile isteyebiliyor. Bense Fon Vurgununu 'Siyasi boyutu, finansal boyutunu katbekat aştığı için büyük toplumsal ve siyasal sonuçlar doğurabilecek Türkiye'ye has bir Ponzi soygunu' olarak nitelendiriyorum. 

Peki bu olaylar ne zaman başladı ve bizim haberimiz olmadı?

Şimdi düşünüyorum da bu olayların başlangıcı yaklaşık 2 yıl öncesine dayanıyor. Tera'nın Pera GYO hissesini 1,2 TL'den 180 TL'ye kadar şişirmesiyle başladığı  (Tera bu hissede kontrolü ele geçirip ismini Tera Yatırım Holding-TEHOL yapmıştı) bu yeni dönem; yatırım fonları üzerinden kısa zamanda Türk usulü bir hibrit-ponziye dönüştü. Bu süreçte kullanılan diğer hisselerden aklımda kalanlar Vişne Madencilik, Gündoğdu Gıda, Gıpta Kırtasiye Ürünleri, Özat Denizcilik idi söz gelimi... (Savcılığın soyguna araç edilen 50 civarında hisseyi incelediği söyleniyor, doğru bir sayı olma ihtimali yüksektir)...

'Sahte cennet' veya 'Saadet Zinciri' yabancı endeks sağlayıcıların isteği üzerine yeni yapılan fon düzenlemelerinden 19 gün sonraysa nihayete erdi. 

Bence burada cevabı bulunması gereken esas soru; 2005 yılında Stok Menkul Değerler firmasını satın alarak ismini Tera Menkul Değerler olarak değiştiren Emre Tezmen ve babası Ulaştırma Eski Bakanı Oğuz Tezmen'in  'Siyasetçiler-Finansçılar ve borsacılar-Finans bürokrasisi' üçgeninde bu Ponzi Oyununu tezgahlamak için neden 19 yıl beklediğidir...  

Bunun genel bir cevabı var: Dünyada yaşanan ve bizim yaşadıklarımızdan biliyoruz ki bu tip Ponzi soygunları ülkedeki genel siyasi, toplumsal ve ekonomik atmosferden bağımsız değildir. 

FON VURGUNUNUN SEMBOLÜ HALİNE GELEN VE TUTUKLANAN FATMA BETÜL SAYAN KAYA, SUÇLU BULUNURSA NE KADAR CEZA ALABİLİR?

 

Fatma Betül Sayan Kaya

- FBSK'NIN İŞLEDİĞİ İDDİA EDİLEN SERMAYE PİYASASI SUÇUNUN RESMİ ADI 'BİLGİ SUİSTİMALİ' YANİ HERKESİN DUYDUĞU KAVRAMLA 'İÇERİDEN ÖĞRENENLERİN TİCARETİ'...

- SAVCILIK TUTUKLAMAYA SEVK YAZISI, SUÇUN TÜM UNSURLARINI -SPK SUÇ  DUYURUSUNDAN DA YARARLANIP- ADETA 'OYA GİBİ' İŞLEYEREK ANLATMIŞ

- FBSK 2 MİLYAR TL DAHA CEZA ÖDEYEREK BU SUÇTAN DOLAYI HAPİS YATMAYABİLİR

- ANCAK 'SUÇ ÖRGÜTÜ ÜYELİĞİ' SUÇU ISPATLANIRSA BİRAZ HAPİS YATABİLİR

Cahit UYANIK 

Öncelikle şunu yazayım...

Fatma Betül Sayan Kaya'nın tutuklamaya sevk yazısını dikkatle okudum.

Bu yazı o kadar özenli bir uslüpla yazılmıştı ki, bence FBSK 1 gün önce savcılığa davet edildiğinde yazı zaten  hazırdı. Gerçekte durum böyle mi bilemeyiz elbette ama bende bu 'ciddi bir hazırlık yapılmış olma' hissini uyandırdı. Tutuklamaya sevk yazısında, suçun tüm unsurlarının nasıl oluştuğu etraflıca kaleme alınmıştı. Yani bir 'kopyala-yapıştır metin' değildi. 

FBSK iki suç iddiasıyla tutuklandı:

1- Sermaye Piyasası Kanununun 106. maddesine muhalefet. Yani kanundaki tanımı ile bilgi suistimali (içeriden öğrenenlerin ticareti-indiser trading/information) suçu... Buna borsa argosunda 'tüyo almak' da deniliyor. 

2- Suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmak ki bu da Türk Ceza Kanununun (TCK) 220. maddesinin ikinci fıkrasına giriyor. (1. Fıkra ise suç örgütü kuranları tanımlıyor.) 

Tutuklamaya sevk yazısı FBSK'nın Nisan ayında Tera CEO'su Erdin Özel ve Tera'nın sahibi Emre Tezmen ile görüşerek OZATD hissesinde yüksek oranlı fiyat artışının başlayacağını öğrendiğini ve hisseye büyük tutarda para yatırdığını;  16 Eylül 2026'da ise hisseden, acele ile ve virman yoluyla tamamını Tera'ya satarak çıktığını, parasını da 2 günlük takas bekleme süreci olmadan yani anında aldığını anlatıyordu. (Hisselerin her halükarda takasla el değiştirmesi gerekiyor. Bu takas ihlali de başka bir suçun konusu olabilir. Savcılığın buna da bakması gerekiyor.)

Yazıda SPK'nın savcılığa yaptığı suç duyurusuna değinilerek 'bilgi suistimali suçu'nun (içeriden bilgi ve adam sahibi olarak alım-satım yoluyla aşırı kazanç sağlamak) nasıl oluştuğu ise daha giriş kısmında; "Özata Denizcilik San. ve Tic. A.Ş. isimli şirket hissesinde işlem verileri ve bulgular neticesinde, şüpheli Fatma Betül Sayan Kaya'nın kamuya açıklanmamış ve sermaye piyasası aracının fiyatını,değerini veya yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek nitelikteki bilgilere sahip olduğu yönünde Sermaye Piyasası Kurulu tarafından rapor düzenlenmiş olup, Cumhuriyet Başsavcılığımıza suç duyurusunda bulunulduğu..." şeklinde anlatılıyordu. Yazıda böylece fiilin Sermaye Piyasası Kanununun 106. maddesi kapsamına girdiği, o maddede ifade edilen aynı terimler kullanılarak  yani atıfta bulunarak üstü kapalı şekilde belirtiliyordu.

VERGİ DENETİMİNİN BAŞINDAYDI; FON VURGUNU NEDENİYLE SERMAYE PİYASALARINDA ADETA ENKAZ DEVRALDI: SPK BAŞKANI MUHSİN ATCI KİMDİR?

1979 yılında Konya/Ereğli’de doğmuştur. Ortaokul ve lise eğitimini Devlet Parasız Yatılılık ve Bursluluk Sınavında başarı göstererek İvriz Anadolu Öğretmen Lisesinde tamamlamış, sonrasında İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi bölümünden mezun olmuştur. 2014 yılında ABD Duke Üniversitesinde Kalkınma Politikası alanında yüksek lisans yapmış olup halen Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Maliye bölümünde doktora çalışması devam etmektedir.

FON VURGUNUNUN VATANDAŞA İLK FATURASI TURSG ÜZERİNDEN ÇIKTI: YAKLAŞIK 300 MİLYON DOLAR

 

- FON VURGUNUNUN VATANDAŞA İLK FATURASI TURSG ÜZERİNDEN ÇIKTI

- FATURANIN BÜYÜKLÜĞÜ ŞİMDİLİK 14 MİLYAR TL YANİ YAKLAŞIK 300 MİLYON DOLAR...

- KORKTUĞUM YAŞANMIŞ MEĞER; TÜRKİYE HAYAT VE EMEKLİLİK DE TERA'YA 3,4 MİLYAR TL KAPTIRMIŞ. 

Cahit UYANIK 

Türkiye Sigorta'nın (TURSG) bu yılın ilk 9 ayına ilişkin bilançosu az önce açıklandı. Şirket bu yıl ilk 9 ayda 8,1 milyar TL civarında bir net dönem karı açıkladı. Oysa geçen yılın aynı döneminde karı 14,5 milyar TL'ye yakındı. Yani Genel Müdürü ve Yardımcısı fon vurgununa bulaşan ve rüşvet almakla suçlanan TURSG'nın karı 1 yılda yüzde 44 azaldı. 

Burada TURSG'nın ne kadar kar kaybına uğradığını tahmin etmek için bir.önceki yıl yani 2024 yılının aynı dönemine bakmalıyız ki bu 9,6 milyar TL kardı. Yani az önce 8,1 milyar TL kar açıklayan TURSG'nın karı, nominal olarak bile iki yıl öncesinden de daha az... 

Oysa şirket 2024'ten 2025'e karını 9,6 milyar TL'den 14,5 milyar TL'ye yükseltmişti ve karı  yüzde 50 artmıştı. Eğer fon vurgununa bulaşılmamış olsaydı ve kar artış oranı korunsaydı TURSG'nın karı 22 milyar TL olabilirdi. Bu durumda TURSG'nın yoksun bırakıldığı kar 14 milyar TL oldu. Yani yaklaşık 300 milyon dolar...  

TAYLAN ERTEN'İ HİÇ UNUTMAYACAĞIZ

Taylan Erten'i Hiç Unutmayacağız 

Cahit UYANIK (EMD Üyesi / EMD Eski Genel Başkanı)

Elimde 8 yapraklık bir bülten var; adı ‘Ekonomi Basını’... Sayı: 5, Ekim-Kasım 1992 tarihli... Taylan Erten’in ilk EMD Genel Başkanlığı döneminde çıkarılmış... Şu anda ekranda okuduğunuz 'Ekonom' dergisinin atası bu... 'Ekonomi Basını'nın ilk yaprağının sol alt köşesinde Taylan Erten'in 'Vurgu' adını verdiği köşesi yer alıyor; yazısının başlığı 'Rejimler ve Basın'... Okuduğunuzda hayret ederek görüyorsunuz ki bundan 34 yıl önce de mesele, şu anda olduğu gibi basın özgürlüğü ve basının yönetimler ile ilişkisi imiş.

Erten "Basının yönetimlerle ilişkilerinde uyumlu davranması zorunlu mudur? Böyle bir uyum gerekli midir? Yönetimlerle uyum içindeki bir basının kendisine, topluma yararı olabilir mi? Basın; yasama, yürütme ve yargı gibi bir kuvvet ise bu kuvvetler arasında, kendi içlerinde bağımsızlığı da barındıran farklılıklar varsa, basın da kendi farklılığının gerektirdiği yerde durmalıdır. Basının durması gereken yer, yönetimlerin değil yönetilenlerin saflarıdır" diyor. Bugün de kulağımıza küpe olması gerekir bu sözlerin...

ANKARA NOTLARI / TÜRKİYE 'ASRIN PETROL ANLAŞMASI' DENİLEN, AZERBAYCAN'IN HAZAR PETROL VE DOĞAL GAZINI İŞLETECEK ULUSLARARASI KONSORSİYUMA 1995 SENESİNDE BÖYLE GİRDİ

ANKARA NOTLARI / PETROL UNSURU TÜRKİYE İÇİN İLK KEZ POZİTİFE DÖNÜYOR

Cahit UYANIK 

BAKÜ / ANKARA - Türkiye'nin Bakü Petrollerindeki payını yüzde 1,75'ten yüzde 6,75'e çıkaran anlaşmada nihayet 'mutlu son' yaşandı. 'Asrın Petrol Anlaşması' Azeri Petrol Şirketi Genel Müdürü Namık Aliyev ile TPAO Genel Müdürü Sıtkı Sancar tarafından imzalandı. Bakü'de imzalanan anlaşmaya Başbakan Tansu Çiller ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev de 'onur imzası' attı.

Türkiye izlediği dış politikada petrol unsurunu hep 'negatif' yönde görmeye alışmış bir ülke. Söz gelimi 1980 öncesinde ihracat gelirimizin hemen hepsi petrol ithalat faturasını karşılamakta kullanılmıştı ve bu durum ödemeler bilançosunu sık sık zafiyete uğratmıştı. Ancak artık Türkiye'nin ham petrol gideri, ihracat gelirinin beşte biri kadar... Önemi azalmış gibi görünse de ham petrol fiyatlarındaki şok bir tırmanış, ödemeler bilançosunu yine alt-üst edebilir. İşte bu açıdan bakıldığında Azeri petrollerindeki payımızın yükselmesi, petrol unsurunun dış politikamıza etkisinin pozitife dönüşmeye başladığının bir işareti sayılabilir. Türkiye Yeni Dünya Düzeninde Orta Doğu'dan Orta Asya'ya kaymaya başlayan petrole dayalı nüfuz sahasında bu anlaşmayla önemli bir köşe başı tuttu. 

Eskiden uluslararası kaynaklarda 'lokal bir şirket' olarak nitelenen TPAO da bu anlaşmayla artık 'çok uluslu' bir nitelik taşıyacak. TPAO; Amaco, Unocal, BP, Exxon gibi 11 dev petrol şirketi ile işbirliği yapacak. Konsorsiyumun yürüteceği 'Azerbaycan Denizi Havzasında Azeri-Çıralı-Güneşli Derin Su Bölümü Sahalarının Geliştirilmesi Projesi'ne TPAO yüzde 6,75 pay ile 'resmen' ortak oldu. Bu rezerv, Bağımsız Devletler Topluluğu içindeki en büyük petrol ve doğal gaz rezervlerinden biri... Sahada belirlenmiş rezervler; 3,8 milyar varil (520 milyon ton) petrol ve 155 milyar metreküp doğal gaz olarak açıklandı. Proje için 8 milyar dolar harcanacak ve 2000 yılında bitirileceği tahmin ediliyor.

TURSG'DA 1 YILLIK KÂRIN YARISI, SADECE BİR FİNANSAL İŞLEMLE NASIL BATIRILDI?

Cahit UYANIK 

Dün Türkiye Sigorta (TURSG) tarafından yapılan 16 milyar liralık zararın resmi yazılı açıklamasında bir bölüm ilgimi çekti:

"Buna göre ödünç menkul kıymet işlemleri kapsamında vadesinde iade edilmeyen devlet iç borçlanma senetleri için 8 milyar 963 milyon 261 bin 741 TL risk tutarı belirlendi."

Bugün bu açıklamanın ayrıntısının ne olabileceğini size anlatmak istiyorum. TURSG gibi büyük sigorta şirketleri, dev müşteri kitlesinden topladığı kasko, yangın, konut ve envai tür primleri 'sıfır risk-garantili getiri' sebebiyle Hazine kağıtlarında değerlendirerek enflasyona karşı korur. 

Bu devlet kağıtları başka finansal kuruluşlara ödünç  verilerek ek bir gelir de sağlanabilir. Buna "ödünç menkul kıymet işlemi" denilir. Ama çoğu müdebbir yani tedbirli ve ihtiyatlı yönetici bu tip işlemlere girmek istemez. Hele kendisinden bu kağıtları ödünç isteyen bir özel sektör kuruluşu ise hemen reddeder. Çünkü ne kadar teminat alırsa alsın bu ödünç menkul kıymetlerin iade edilmeme riski her zaman vardır. Bu işlemlerde bazen Takasbank da kullanılır. Ama özel sözleşmeyle de yapılabilir. Nasıl olursa olsun iade edilmeme riski her zaman, sağlanacak ek kazançlardan daha baskın bir duygudur. 

'TÜRKİYE SİGORTA' İLE 'TÜRKİYE HAYAT VE EMEKLİLİK' ŞİRKETLERİNİN ACI HİKAYESİ...

- BU İKİ ŞİRKET SİNERJİ YARATARAK SEKTÖRDEKİ YABANCI AĞIRLIĞINI DENGELEMEK İÇİN 6 KAMU SİGORTA ŞİRKETİNİN BİRLEŞTİRİLMESİYLE KURULMUŞTU

- BU İYİ NİYETLİ GİRİŞİM MAALESEF BİR 'FİNANS VE SİGORTA OTOKRATI'NIN (TAHA ÇAKMAK) AÇGÖZLÜLÜK VE BASİRETSİZLİĞİ DUVARINA ÇARPTI

- TÜRKİYE SİGORTA GENEL MÜDÜRÜ TAHA ÇAKMAK, ÜLKEMİZDEKİ 170-180 YILLIK GİRİŞİMCİ-BÜROKRATLIĞIN (GİROKRAT) EN BERBAT ÖRNEKLERİNDEN BİRİ OLARAK TARİHE GEÇTİ

Cahit UYANIK 

'Türkiye Sigorta' ile 'Türkiye Hayat ve Emeklilik' şirketleri bundan 6 yıl önce kamunun tüm sigorta şirketlerinin birleştirilmesiyle kuruldular. Ancak bunlardan Türkiye Sigorta maalesef fon soygununun 'numunelik' şirketi oldu. 

Oysa bu birleşme sinerji yaratarak, sigorta ve re-asürans (sigortayı sigorta etmek) sektöründe yabancı şirket ağırlığını dengelemek ve azaltmak için Türkiye Varlık Fonu tarafından gerçekleştirilmişti. Yani bu fakir milletin varlıkları daha iyi değerlendirilebilsin diye uygulamaya konmuştu. "Kamu parasında tüyü bitmemiş yetimin hakkı vardır" kültüründen habersiz bir 'yağmacı ve basiretsiz idareci faciası' sebebiyle bu güzel hedef hüsrana uğradı. 

Söylemek 'dile kolay' geliyor olsa da, Türkiye Sigorta ile Türkiye Hayat  ve Emeklilik şirketleri aslında 6 ayrı şirket demekti... Kamunun 2020 yılında birleşen sigorta şirketleri şunlardı:

1) ​Ziraat Sigorta

2) ​Halk Sigorta

3) ​Güneş Sigorta (Vakıfbank iştiraki)

4) ​Ziraat Hayat ve Emeklilik 

5) ​Halk Hayat ve Emeklilik

6) ​Vakıf Hayat ve Emeklilik

Elementer (hayat dışı) sigorta tarafı 'Türkiye Sigorta'; bireysel emeklilik ve hayat sigortası tarafı ise 'Türkiye Hayat ve Emeklilik' adı altında birleştirilmişti. Türkiye Sigorta artık borsada işlem gören Güneş Sigortayı kapsadığı için BİST şirketi de oldu. Türkiye Hayat ve Emeklilik ise borsada işlem görmüyordu.  

EMEKLİ MAAŞLARI İÇİN İNTİBAK KANUNU ÇIKARILMASI NE DEMEK?

 - EMEKLİ MAAŞLARI ASLINDA NASIL YENİDEN DÜZENLENMELİ?

- MAAŞLAR NASIL İNTİBAK (DEĞİŞEN ŞARTLARA SÜREKLİ UYUM) ETTİRİLMELİ?

Cahit UYANIK 

Emekli maaşlarına yeni yılda bir düzenleme yapılacağı kesinleşti. Ancak yapılması düşünülen düzenlemelerin yeni adaletsizliklere yol açacağı maalesef hemen anlaşıldı. 

65 yaş altına düşük, 65 yaş üstüne daha yüksek zam formülü bunun en tipik örneği... Anayasada eşit vatandaşlık hakkını ihlal eden bu düzenleme yasalaşırsa Anayasa Mahkemesinden dönecektir. (Tabii ki karara uyulmayacaktır, orası ayrı...)

Oysa insanlar ulufeye benzeyen düzenlemeler değil; sisteme ödedikleri prim günü ve tutarlarına bağlı, adaletli şekilde ayarlanmış maaş zamları bekliyor. 

Aslında bu mesele son 10-15 yıldır tartışılıyor ve çözümün bir İntibak Kanunu çıkarmaktan geçtiği, meseleyi ciddiyetle ele alanlarca kabul ediliyor. Hatta geçtiğimiz aylarda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eski Bakanı AKP'li Faruk Çelik de İntibak Kanunu ile emeklilerin sorunlarının önemli bir kısmının kolayca çözülebileceğini Meclis kürsüsünde dile getirmişti. 

Peki nedir bu İntibak (Değişen şartlara sürekli uyum) Kanunu? İçeriğinde neler olmalı? Buyrun okuyabilirsiniz:

İntibak düzenlemesi, en düşük emekli aylığı (taban aylık) uygulamasının yarattığı prim-maaş adaletsizliğini gidermeyi amaçlayan kapsamlı bir çalışmadır ve   Kademeli/Parametrik Düzeltme olduğu için 'İntibak' denilir. 

​Bu düzenleme teklifinin öne çıkan muhtemel içeriği ve teknik detayları şunlardır:

​1. Prim ve Gün Sayısına Göre İntibak (Derecelendirme)

​Prim Adaleti: Taban aylık uygulaması yüzünden 10 yıl (3.600 gün) prim ödeyen ile 25–30 yıl (9.000 gün) prim ödeyen emeklinin aynı maaşta eşitlenmesi sorununu çözer.  

TÜRKİYE, AB İLE GÜMRÜK BİRLİĞİNE GİRDİ; TAM ÜYE OLAN YUNANİSTAN, PORTEKİZ VE İSPANYA GİBİ 'İTHALAT ŞOKU' YAŞADI. ANCAK TÜRKİYE AB'DEN DİĞER ÜÇ ÜLKE KADAR CİDDİ MALİ YARDIM ALAMADI

Avrupa Birliği / 

AB, TÜRKİYE'YE BENZEYEN ÜÇ ÜYEYİ NASIL ETKİLEDİ?

Gümrük Birliği, Türkiye ekonomisini nasıl etkileyebilir? Herkesin sorduğu soru bu... AB'ye tam üye olan ve ekonomik yapıları Türkiye'ye çok benzeyen Yunanistan, Portekiz ve İspanya'nın yaşadığı deneyim, kafalardaki bu ciddi soruya cevap olabilir. Vakıfbank'ın yayınladığı araştırmadaki bilgiler gösteriyor ki tam üyelik sonrası üç ülkede ilk yıllarda yaşanan ciddi ithalat artışının, Türkiye'de Gümrük Birliği ile bir benzerinin tekrarlanması kaçınılmaz. 

Cahit UYANIK 

Türkiye-Avrupa Birliği (AB) ilişkilerinde kritik dönemece Eylül-1995 ayında girilecek. Sonbaharda Avrupa Parlamentosu Türkiye ile Gümrük Birliği Kararını onaylayacak veya onaylamak için bazı şartların yerine getirilmesini isteyecek. Herşeye rağmen en geç Temmuz-1996 ayında Gümrük Birliği Kararı yürürlüğe girecek. Çünkü her iki taraf da bu konuda ciddi anlamda olumlu niyet beyanında bulundu.

Gümrük Birliğinin Türkiye ekonomisine nasıl etkiler yapacağı konusunda negatif  ve pozitif görüşler ileri sürülüyor. Bunların çoğu tahminden ibaret ama bu konuda Amerika'yı yeniden keşfetmeye gerek yok. AB'ye son katılan  ve ekonomik yapıları Türkiye'ye çok benzeyen üç Akdeniz Havzası ülkesi Yunanistan, Portekiz ve İspanya'nın yaşadığı deneyimlerden kendimiz için olumlu ve olumsuz dersler çıkartmak mümkün.

Bu ülkelerde tam üyelikle beraber ithalat şoku yaşanmış ancak incelendiğinde görülüyor ki,  tam üye olan üç ülkeye AB Bütçesinden yapılan mali yardımlar ciddi boyutlara ulaşmış. Öyle ki Gümrük Birliği sonrası Türkiye'ye verilmesi öngörülen 3,2 milyar dolar, üç ülkeye verilen yardımlarla karşılaştırıldığında devede kulak kalıyor. Üç ülkenin yaşadıkları gösteriyor ki Türk insanının Gümrük Birliğine girmek için bile 'daha az olumlu beklenti içerisinde olması' gerek... Vakıfbank'ın 'Gümrük Birliğinin Türkiye Ekonomisine Muhtemel Etkileri' konulu araştırmasında varılan sonuçlara göre Yunanistan, Portekiz ve İspanya ekonomilerinin tam üyeliğe girişle beraber yaşadıkları ve sağlanan mali yardımlar şöyle:

YUNANİSTAN: 1981 yılında Avrupa Topluluğuna (AT) tam üye oldu. Ülke, tam üyelik sonrasında ekonomik, kurumsal ve sosyal değişimler yaşadı. Ekonomisindeki ilk etki 'İthalat şoku' ile görüldü. Yunanistan, mukayeseli üstünlüğe sahip olduğu bazı mallarda bile AB'den gelen ithalata yenik düştü. İthalat, sanayi şirketlerinin kar marjlarını da azalttı. Özellikle yatırım ile ara mallarında ciddi bir rekabet baskısı yaşandı. Toplam ithalat içinde AB ülkelerinin payı yüzde 42'den yüzde 58'e kadar yükseldi. İthalat artışı üretken sektörleri hemen etkiledi. İmalat sanayisinin iç pazardaki payının düşmesi ciddi bir işsizlik tehlikesini gündeme getirdi. Birçok işletme işçi çıkarttı ve çoğu kapısına kilit astı. İmalat sanayisi 1981-1992 yılları arasında yılda ancak binde 2 oranında büyüyebildi. İmalat sanayisinin toplam üretimdeki payı 1980 yılında yüzde 21,4 iken 1992'de yüzde 17,4'e geriledi. 

IMF VE DÜNYA BANKASI 25-30 YIL ÖNCE BİZE, TÜM FİNANSAL YÖNETİMİN TEK ELDE TOPLANARAK KOORDİNE EDİLECEĞİ 'MALİ PİYASALAR-SEKTÖR ÜST KURULU'NU (MPÜK-MSÜK) KURMAMIZI ÖNERMİŞ AMA KABUL ETTİREMEMİŞTİ; ŞİMDİ CEREMESİNİ ÇEKİYORUZ

TÜRKİYE'DE DEVLETİN FİNANSAL YÖNETİM, GÖZETİM VE DENETİMİ KOORDİNASYONSUZLUKTAN TEL TEL DÖKÜLÜYOR

TÜRKİYE ARTIK MPÜK'Ü KURMAYI CİDDİ CİDDİ DÜŞÜNMELİ

Cahit UYANIK 

Biliyorum, boşa kürek çekiyorum ama yazmasam da olmazdı...

Meclis'teki kapatılan fonlardan tasarrufçulara yapılacak ödemelere ilişkin yasa teklifi görüşmeleri gösterdi ki, Türkiye'de finansal piyasaları düzenlemek, gözetlemek ve denetlemekle görevli kurumlar tel tel dökülüyor. 

Aralarında ciddi bir koordinasyonsuzluk mevcut. Oluşmuş ayrı adacıklarda liyakati tartışmalı adamlar  kendi iktidarını ve keyfini sürüyor. SPK zaten 'bir alem', BDDK birçok şeyi görmesine rağmen sessiz, MASAK ise süper yetkilerine karşın 'elimden birşey gelmiyor' kolaycılığında... 

Borsa İstanbul gözetim ve denetim ayağı unutulan 'finansal bir heyula'ya dönüşmüş, yabancı-yerli önüne geleni korkutuyor. Herkese abilik yapması gereken Merkez Bankası ise 'Bana ne, bana ne? Ben enflasyonla mücadele ediyorum' histerisine kapılmış. 

BEN BUNA 'FİNANSAL ENSEST' DİYORUM... AYNI ŞİRKET İÇERİSİNDE NAKİT YARATMAK İÇİN HİÇ DUYULMAMIŞ ŞEKİLDE FİYATI ŞİŞİK HİSSELER TEMİNAT GÖSTERİLİP TERS REPO YAPILIRKEN SPK NASIL UYUDU?

SORULMASI GEREKEN ASIL SORU ŞU: 15 GÜN İÇİNDE 440 FON SOYGUNCUSUNUN 401 MİLYAR LİRASI NEREDEN VE NASIL ÖDENDİ?

Cahit UYANIK 

SPK, yabancı endeks sağlayıcısı kuruluşların uyarı ve isteği üzerine, fonlara çeki-düzen vermek için 29 Ağustos 2026'da yeni bir rehber yayınlıyor.

Şişirilmiş şirketlerin hisse senetleriyle fiyatları arşa çıkmış fonlarda bulunanlar konuyu hemen çakıyor ve çıkış emri veriyor. 

Çünkü yeni düzenlemelerle o astronomik fiyatlı fonların devamı mümkün değil. 12 Eylül günü ise ödemelerin altından kalkamayan  Pusula Portföy'den Muhammet Yarız'ın yurt dışına kaçtığı haberi patlıyor. 

Sabah gazetesinin haberine göre 1-16 Eylül tarihleri arasında Tera ve Pusula fonlarından gerçekleşen toplam sermaye çıkışı 401 milyar 266 milyon 791 bin 742 lira (Yaklaşık 8,2 milyar dolar) olarak belirleniyor.

TERA fonundan 1-16 Eylül tarihleri arasında 100 milyon TL ve üzerinde çıkış yapan yatırımcı sayısı 168 kişi. Bu 168 yatırımcının fondan çektiği toplam miktar 335 milyar 912 milyon 421 bin 253 lira olarak kayıtlara geçti.

Aynı tarihlerde Pusula fonunda ise 50 milyon TL ve üzerinde çıkış yapan yatırımcı sayısı 272 kişi. Bu kişilerin fondan çıkardığı toplam tutar 65 milyar 354 milyon 370 bin 489 lira. 

Böylece sadece iki fondan 16 günlük zaman dilimi içerisinde 440 kişi tarafından çekilen toplam para 401 milyar 266 milyon lirayı aşıyor.

İşin ilginç yanı bu 440 kişiye ödenen 401,3 milyar TL'nin nereden bulunduğu konusu üzerinde haberde hiç durulmuyor. Onu da ben anlatayım... Havadan gelmedi ya bu para... 

İLACA PATENT VERMEYEN 4 ÜLKEDEN BİRİ TÜRKİYE... GATT'A İMZA ATILMASI VE GÜMRÜK BİRLİĞİ İLE BERABER İLACA PATENT VERME DÖNEMİ BAŞLIYOR. YERLİ İLAÇ SANAYİCİSİ AR-GE'NİN YÜKSEK MALİYETİNDEN ÇEKİNDİĞİ İÇİN İLACA PATENT İSTEMİYOR

Türk Patent Enstitüsü (TPE) Başkanı Yalçıner:

ENSTİTÜ, PATENT YASASINI BEKLİYOR 

Yapılanmasını tamamlamak için uluslararası kuruluşlardan kredi isteyen Türk Patent Enstitüsünün kadrosu tamam. Fakat Patent Yasası ve diğer ilgili yasaların çıkmaması, vekillik müessesesi ile ihtisas mahkemelerinin kurulmamış olması nedeniyle buluşçular ve iş dünyasına henüz tam anlamıyla hizmet sunulamıyor. Türkiye GATT'a imza atması ve Gümrük Birliği sonrası ilaçlara patent verme sürecini ise resmen başlattı. Ancak yerli ilaç sanayicisi buna karşı çıkıyor.

Cahit UYANIK 

Geçen yaz aylarında Türk Patent Enstitüsü (TPE) sessiz sedasız kuruldu ve çalışmaya başladı. İkinci Abdülhamid döneminden kalma (1879)  bir yasa ile korunmaya çalışılan buluşlar ve buluş sahipleri bu duruma çok sevindi. Ancak Batılı standartlardaki Patent Yasası hala Meclis'te yasalaşmayı bekliyor. Uzun süre Sınai Mülkiyet Daire Başkanlığı görevini yaptıktan sonra TPE Başkanlığına getirilen Uğur Yalçıner ile patent yasasının geleceğini görüştük:

İntermedya Ekonomi: Türkiye'de bir Patent Enstitüsünün kuruluşu neden bu kadar gecikti?

Yalçıner:  1925'te imzaladığımız Paris Anlaşması gereği TPE'nin kurulması zorunluydu. Ama birçok kez denendiği halde olmamış. Son üç deneme 1992'den sonra yapıldı. Türkiye'nin mevcut yapısı içinde yeni bir kurum oluşturmak zor. Ancak sınai haklar ve mülkiyet sistemini kurmak için TPE tek başına yeterli de değil. Sistemin ilk parçası TPE idi. Arkasından diğer kanunlar ve vekillik müessesesi gelmeliydi. Dördüncü adım ise ihtisas mahkemeleriydi. Bu mahkemeler de henüz kurulamadı. TPE sistemin ana ögesi olarak 1994-Haziran ayında kuruldu. Enstitü, diğer ülkelerin patent ofislerine çok benzer, yarı özerk bir yapısı var. Üst kademe yönetici atamaları hükümet tarafından, diğer atamalar TPE Yönetim Kurulunca yapılıyor. Finansal özerkliğe de sahip. Bu, verdiği hizmet karşılığı ücret alması demektir. TPE kurulduğundan bugüne bina, ekipman ve eleman istihdamı işlerini yaptı. 1995 yılı içinde yeni uzmanlar alıp eğitimlerini gerçekleştireceğiz. Organizasyonumuz bu yıl bitecek yani...

- Enstitüde kaç kişi çalışıyor ve daha kaç kişiye ihtiyaç var?

Yalçıner: 105 kişi çalışıyor ama 209 kişilik kadro imkanı var. Patent ve marka mevzuatını uygulamak için bu yeterli. Gelecekte tasarım uygulamaları da TPE bünyesinde belgelendirileceği için sayıyı biraz arttırmak gerekir. Diğer ülkelerle mukayese edersek mantıklı bir rakam bu mevcut olan... ABD'de 5 bin kişinin çalıştığı ofis var ama iş hacimleri çok fazla... Avusturya'da 300, Bulgaristan'da 250, Benelüks'te 100 kişi çalışıyor. TPE iyi organize olmuş bir bilgisayar desteği ile çalışırsa rahatça ilk kuruluş aşamasındaki yükü kaldırır. Bilgisayar olanaklarımız da diğer ülke ofislerine nazaran güçlü. Her yeni kuruluşun olduğu gibi bizim de mali sıkıntımız var. Ama verdiğimiz hizmet karşılığında para aldığımız için zamanla bunu da çözeceğiz. Uluslararası kuruluşlardan proje kredisi talep ettik; Dünya Bankası, AB ve BM'ye bağlı UNDP ve Almanya'dan... ABD'den ise hiç bir destek yok. Onlar 'Önce mevzuat oluşturun, teknik ve finansal desteği sonra sağlarız' diyor. Kredilerin önemli kısmını bu yıl içinde realize edeceğiz. Üç sene sonra rahat işleyen bir yapıya gelmiş olacağız. Olaya kötümser bakmıyorum.

'CARRIE: GÜNAH TOHUMU' 50 YIL SONRA DİZİ OLARAK GERİ DÖNÜŞ YAPMIŞ

DİZİ, OKUL SALDIRILARI VE AKRAN ZORBALIĞI İLE BOĞUŞAN TÜRKİYE İÇİN DE MESAJLAR İÇERİYOR

Cahit UYANIK

Amazon Prime'da 'Carrie'nin 50 yıl sonra dizi olarak çekildiğini görünce hemen takıldım. 

1970'lerin ABD'sini canlandırmak yerine günümüz ortamı ve meselelerine uyarlanmıştı bu ünlü roman ve filmin dizi hali... 

Ergenlerin sosyal medya zorbalığının odağa alındığı Carrie,  bugünlerde okul saldırıları ve pik yapmış akran zorbalığı ile boğuşan Türkiye için de esintiler ve mesajlar taşıyordu aslında... Okullardaki saldırı tatbikatları, kilit takılmış sınıf kapıları, akran zorbalığı karşısında etkisiz kalan idareciler vs. vs. vs...

Netameli okul yangını, Carrie'nin alüminyum içecek kutusu gibi  eğip-büktüğü araba, havada uçuşan mutfak bıçaklarıyla infaz edilen  

anne... Filmin sonundaki olaylar dizide de pek değişmemişti. Ama ucu açık bırakılan bazı olaylar sebebiyle bende dizinin 2. sezonunun da çekileceği hissini uyandırdı.  

'Carrie: Günah Tohumu'...

Stephen King'in ilk romanından uyarlanan bu filmi bilmem ne zaman izlemiştim...

Yapım yılı 1976 imiş. 

Büyük ihtimal Gaziantep'te bir sinemadadır Carrie ile tanışmam...