Cahit UYANIK
İlber Ortaylı'yı maalesef kaybettik.
Kaybettiğimiz tüm iyi insanlarda olduğu gibi yine ilk tepkim "Bu kadar işe yaramaz, zararlı insan ortada gerdan kırıp dolaşırken, böyle güzel bir adam neden öldü? Sanırım yukarıda bir işi ancak onun yapabileceği görüldü ve bir an önce göreve çağrıldı. Başka türlü bir açıklama yapamıyorum" oldu.
İlber Ortaylı ile tv kanallarındaki hoş sohbetleri ve kitapları ile tanışmıştım. Özellikle 'bilgili geçinen ama cahil' takımına attığı fırçalar çok hoşuma giderdi hep... Sonra kitaplarını keşfettim; saymadım ama bende en az 10 kitabı vardır.
ber Hoca ile farklı zamanlarda ancak aynı kurumda bulunmam ise TOBB ETÜ'deki görevim sırasında oldu. Ben bu üniversitede kuruluşundan 6 yıl sonra çalışmaya başlamıştım. İlber Hoca ise üniversite kurulurken sanırım Mütevelli Heyet üyeliği veya danışmanlığı görevini yapmıştı.
TOBB ETÜ kurulurken felsefesi, İlber Ortaylı'nın da güçlü yönlendirmesiyle 'Kökler ve Kanatlar' olarak belirlenmiş ve ilk yıllarındaki tanıtım film ve dokümanlarında hep bu anlayış üzerinde durulmuş (O yıllara ait eski tanıtım filmlerinde bu felsefeyi bizzat İlber Hoca'nın kendi sesi ve görüntüsüyle anlattığını anımsıyorum) iyi birşeyler inşa edilmeye çalışılmıştı. Bu evrensel eğitim felsefesi, 1,5 milyon iş insanını temsilen kurulan bir vakıf üniversitesi için doğru yaklaşımdı. İlber Hoca oradan gittikten sonra ne olmuştu peki? Bunun cevabını ben yazmayayım...
Nedir bu eğitimde 'Kökler ve Kanatlar' felsefesi? Yapay zekaya sordum, bakın neler anlattı:
"Kökler ve kanatlar, çocuk eğitiminde sağlam bir temel (aidiyet, değerler, güven) ile özgürleşme ve potansiyelini gerçekleştirme (özgüven, yaratıcılık, bağımsızlık) dengesini ifade eden bir metafor ve eğitim yaklaşımıdır. Kökler geçmişi ve güveni, kanatlar ise geleceği ve keşfi simgeler.
Kökler ve Kanatlar Yaklaşımının Detayları:
Kökler (Sağlam Temel): Çocuğa kim olduğunu, nereden geldiğini, değerlerini ve güvenli bir ortamı (aile, sevgi, aidiyet) öğretir.
Kanatlar (Özgürleşme): Çocuğun kendi ayakları üzerinde durmasını, dünyayı keşfetmesini, özgüvenli ve bağımsız bir birey olmasını sağlar.
Denge: Çocuklar hem kökleriyle yere sağlam basmalı hem de kanatlarıyla yüksek hedeflere uçmalıdır. Bu denge, mutlu ve başarılı bir birey yetişmesi için gereklidir."
Benim İlber Hoca ile aynı kurumda ama farklı zamanlarda bulunma öyküm böyle. Özellikle konu İlber Hoca ve 'Kökler ve Kanatlar' gibi bir eğitim felsefesi olunca paylaşmak istedim. Yeri doldurulamayacak ancak yazıp bize bıraktığı kitaplarla teselli bulacağımız Sayın Prof. Dr. İlber Ortaylı'ya Allah'tan rahmet dilerken, ailesi ve Türk milletinin başı sağolsun diyorum.
(Bu yazı 13 Mart 2026 tarihinde Facebook sayfamda yayınlanmıştır.)
İlber Ortaylı'nın Anma töreninde portresinin yanında bulunan tablo'da yazan yazının açıklaması;
"Mütebahhir tarihçiye dua
Doğu’yu Batı’yı bilene dua
Bir kalem çıkıp söyledi tarih:
Rahmetli Ortaylı Bey'e Dua.."
Bu dizeler, klasik Türk edebiyatı geleneğinde bir şahsın vefatının ardından duyulan derin saygıyı ve onun ilmi kimliğini özetleyen bir "Tarih Manzumesi" niteliğindedir. Bu levha, İlber Ortaylı'nın vefatı için özel olarak hazırlanmış bir "tarih manzumesi"dir.
Şiirsel diliyle şu anlamı taşır:
Mütebahhir tarihçiye dua: "Mütebahhir", kelime anlamıyla "derya gibi, engin bilgili" demektir. Kişinin sadece tarih bildiğini değil, bu ilmin içinde kaybolacak kadar derinleştiğini ifade eder.
Doğu batıyı bilene dua: Bu satır, entelektüel köprüyü temsil eder. Hem Doğu medeniyetinin (Osmanlı-İslam) kaynaklarına hem de Batı dünyasının metodolojisine ve dillerine hakimiyetine vurgu yapar.
Bir kalem çıktı söyledi tarih: Klasik şiirde "tarih düşürmek" (Ebced hesabı) bir sanattır. Bu satırda yer alan sözler, "Öyle güçlü ve yetkin bir kalem (alim) bu dünyadan geçti ki, onun yazdıkları ve arkasında bıraktığı isim, artık tarihin bizzat kendisi haline geldi; kalem son sözünü söyledi ve zamanı mühürledi" manasına gelir.
Rahmetli Ortaylı Beğe dua: Son mısra, hürmet ve rahmet dileğiyle hem ailenin şerefine (Ortaylı soyadı) hem de şahsın kendisine veda eder.
Tablo Galatasaray Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Abdurrahman Muhammed Uludağ tarafından hazırlanmıştır.
İlber Hocamızın Ruhu Şâd, Mekanı Cennet Olsun.
(Hülagü adlı X hesabından alıntılanmıştır.)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder