- A -
AKD: Aracı kurum dağılımı. Borsada günlük işlem hacmi veya özel olarak bir hissedeki işlemlerin, aracı kurumlar arasındaki dağılımına ilişkin veriler.
ATH: 'All Time High' yani tüm zamanların en yüksek fiyatı anlamındaki kısaltma.
Ayı: Genel olarak borsa endeksinin düşüş eğilimi göstereceğini inanan yatırımcılar.
Ayı tuzağı:
Akbaba: Ucuz mal toplamak için sabırla bekleyen yatırımcılar. Ayı piyasası ile birlikte ortaya çıkıp, akbabalar gibi leş yerler yani çok düşen hisseleri satın alır, yükselince satıp ciddi kazanç elde ederler.
- Al bu kirazdan, kalmaz birazdan:
- Ana paramdan sadece anam kaldı:
Aslan (Lion): Büyük hacimli işlemlerle piyasaya yön verebilen, baskın yatırımcıları temsil eder.
Asansör hisse / Asansör hareketi:
Atmaca: Sürekli atıp tutan yatırımcılar. Kesin ve net olmayan bilgilerle önüne gelene tavsiyede bulunurlar. 'At-maca' şeklindeki söylemin, atmaca adlı avcı kuşun adını animsatmasi sebebiyle kullanılmaktadır. Ayrıca büyük spekülatörler bir söylenti yaymak istediklerinde atmaca karakterli yatırımcıları kullandığı için de avlanmaya yardımcı kuş anlamındaki atmacaya atıfla böyle adlandırılmışlardır.
Ayşe Abla: Satışa geçtiği zaman tamamını, hızla satan yatırımcılar. Büyük portföy sahipleri ve fonların bu şekilde davrandığı düşünüldüğü için, insan ilişkilerindeki yaş büyüklük-küçuklüğünü belirleyen abla sözcüğünün kullanıldığı düşünülmektedir.
Ayaklı Borsa: 1) Borsanın Karaköy'de faaliyet gösterdiği dönemde, borsa binasının önünde fiziki alım satın yapılan masalar ve simsarlar bulunuyordu. Bu bir tür 'tezgah üstü piyasa' idi. Bu tezgah üstü piyasaya ayaklı borsa da deniliyordu. Borsa yönetimi dışında, ayaküstü alışveriş yapılabildiği için Ayaklı Borsa denildiği düşünülmektedir. 2) İstanbul'daki Kapalı Çarşı'da faaliyet gösteren, 'Tahtakale' de denilen gayrı resmi döviz piyasası. Türkiye'de dövizin serbest bırakılmasından sonra kurulan Ayaklı Borsa, Kapalıçarşı'daki döviz bürolarının çalışanlarından oluşur. Ellerindeki mobil telefonlarla sürekli bağlı bulundukları döviz bürolarıyla irtibat kuran elemanlar, kendilerine verilen talimatlar doğrultusunda döviz alım satımı yaparlar.
B -
Borsa Kralı: 1990'lı yıllarda İMKB'de faaliyet gösteren spekülatörlerden Nasrullah Ayan'a takılan lakap.
Bag holder: Çakılan bir hissenin son sahibi.
Batakhane: İngilizce'de aşırı spekülatif ve manipülatif, kısa vadeli alım-satımların yoğunlaştığı borsalara 'casino' yani 'kumarhane' denilmektedir. Türkçe argoda ise gidenlerin içki, kadın ve kumar yoluyla dolandırıldığı yerler için 'batakhane' sözcüğü kullanılmaktadır. Bireysel yatırımcıların manipülasyon ve spekülasyonlar yoluyla zarara uğratılması sebebiyle BİST için de 'batakhane' sözcüğü zaman zaman kullanılmaktadır.
Becerikli: İnfo Menkul Değerler'in sahibi Namık Kemal Gökalp'ın lakabı.
Birincisi şanstır, ikincisi tesadüftür, üçüncüsü trenddir: Teknik analizde sağlam fikir veren bir gelişmenin 3 noktadan geçmesi gerektiğini anlatır.
Beyaz avantaj:
Boğa piyasasında herkes dahidir, ta ki rüzgâr tersten esene kadar...:
Burası borsa kim kime korsa:
Borsacının tövbesi ilk yükselişi görene kadardır:
Borsada kazanmak için ya kimsenin bilmediğini bilmeli ya da sizden daha aptal olanları bulmalısınız:
Borsaya ara vermek için en iyi zaman, kazandığınız zamandır:
Bebek hisse:
Buldozer Formasyonu:
Büyük Ahmak: Bir varlığın gerçek değerinden kopmuş olsa bile nasıl olsa daha yüksek fiyattan satarım beklentisiyle alınmasını açıklayan davranışsal finans yaklaşımıdır. Yani fiyatın pahalı olduğunu bilirsin ama bunu senden daha pahalıya alacak birinin (literatürdeki adı büyük ahmak) çıkacağını düşünürsün.
Bu işlemlerde fiyat yükseldikçe ilgi artar, ilgi arttıkça yeni alıcılar gelir, bu fiyatı daha da arttırır artan fiyat da elbette yeni ilgiyi getirir. Bu sistemde yatırımcı varlığın gerçek değerinin ne olduğunu unutur, sadece bunu benden daha yüksek fiyata kim alır sorusuna odaklanır. Tek dert eldeki ne olduğu önemli olmayan şeyi daha yüksek fiyattan birine çakmaktır. Peki bu düzen nerede çöker? Herhangi bir sebeple o varlığa yeni alıcı (literatürdeki adıyla büyük ahmak) gelmezse. Yeni alıcı gelmez ve fiyatlar yükselmekte zorlanır daha kötüsü kayıp başlayıp herkes satış tarafına geçerse, fiyat düşer, düşen fiyat panik başlatır bu da daha fazla satış getirir.
Büyük Balık: BoFA
Büyük parayı takip et!:
Büyük para haklıdır!:
Bülbül: BVSAN kodlu Bülbüloğlu Vinç Sanayi ve Ticaret A. Ş. adlı hisseye yatırımcıların taktığı lakap. Hisse tavan olunca 'Bülbül öttü' denilmektedir.
Boğa: Genel olarak borsa endeksinin yükseliş eğilimi göstereceğine inanan yatırımcılar.
Baykuş: Sürekli bilgisayar başında oturup seans takip eden, bilimsel verilere çok önem veren, hafta sonları da seans olmasını sürekli talep eden, 'Bu seansta olmadı, diğerinde olacaktir' diye düşünen ancak harekete çok az geçebilen yatırımcılar. Baykuşlarin bir dala tüneyip sürekli düşünerek ortamı izlemesi ve pek hareket etmemesinden esinlenildiği düşünülmektedir.
Balina: Piyasada büyük sermaye ile işlem yapan yatırımcıları veya kurumları tanımlamak için kullanılır. Kimler balinadır? Yatırım fonları, portföy yönetim şirketleri, emeklilik fonları, holdingler, yüksek sermayeli bireysel yatırımcılardir. Bu aktörler, tek bir işlemle bile fiyatlarda ciddi değişim yaratabilecek hacimde işlem yapabilir.
- C -
Casino İstinye: BİST
- Ç -
Çıtır yapmak: Trade yaparak, günlük harcamalarını karşılayacak kadar borsa kazancı sağlamak.
Çakal: Çoğunlukla 'manipülatör' anlamında kullanılır. Ancak zaman zaman çok fazla parası olmayan, çekirdekten yetişme borsacıları tanımlamak için de kullanılmıştır. Bu tip borsacılar, çakal sürüleri gibi birkaç kişi birleşerek hareket edebilirler. Ustalık ve ayak oyunlarina hakimiyet anlamında 'Borsa işinin çakalıyım' söylemi de kullanılmaktadır.
Çantacı:
Çanta taşıyan (Bagholder): Zirveye yakın fiyattan alım yapıp, hisse sert düştüğü halde satmaya kıyamayan yatırımcıya verilen argo bir isimdir.
Yani elinde sürekli değer kaybeden “çantayı taşıyan” kişidir.
Çok yatan, çok gider:
- D -
DD: Double Down. Ne var ne yoksa pozisyon alıp, riski arttırmak.
Dede hissesi:
Deli Pedro: Petrokent hisse senedi.
Değer tuzağı: Fiyatı çok hızlı düşen hisselerin yatırımcıya ucuz gibi gelmesi durumudur. Oysa hisse fiyatı şirketin temel bilanço göstergelerinin çok kötüleşmesi sebebiyle gerilemiştir. Hisse alımı yapıldığı taktirde tuzağa düşülmüş olunur.
Devekuşu (Ostrich): Piyasa düştüğünde sorunla yüzleşmek yerine başını kuma gömüp (görmezden gelip) zararına rağmen pozisyonunu kapatmayan yatırımcı tipidir.
Devre kesici: Devre kesici, borsalarda ve finansal piyasalarda kullanılan bir mekanizmadır ve fiyatlardaki ani ve aşırı dalgalanmaları önlemek amacıyla devreye girer. Devre kesicinin amacı, piyasanın düzenli ve adil bir şekilde işlemesini sağlamak, panik satışlarını önlemek ve yatırımcıların daha sağlıklı kararlar alabilmesi için zaman kazandırmaktır. Borsa İstanbul’daki en büyük 100 şirketin yer aldığı BIST100 endeksinin ilk etapta yüzde 5 ve daha fazla düşmesi halinde devre kesici uygulanır. İkinci eşikte ise yüzde 7 veya daha fazla kayıp halinde yeniden devreye girer.
Dipçi:
Dökme taktiği: Piyasanın bana göre gelmiş geçmiş en büyük oyuncusu Mecnur Çolak. Ben onu bizzat çok iyi tanırdım, bütün operasyonlarını yakından takip eden bir gazeteciydim, Mecnur'un tarzı neydi? Mesela o dönemde Ersu diye bir hisse senedi vardı (ki bu dediğim olay 10-15 yıl önce). Ersu'da malı toplardı fakat ister istemez aracı kurumlardan insider sızardı, yani 'işte Mecnur bunu alıyor' diye ve herkes alırdı. Mecnur yeterince mal toplayamazdı. Mecnur hemen giderdi o sektörden başka hisse senedini de alırdı. Mesela meyve suyuyla ilgili ne alırdı? Pınar'ı alırdı bilmem neyi alırdı. Daha sonra o Pınar'ı ya da diğer sektördeki meyve suyu hissesini taban taban yaparak kendi hissesini de taban yaptırırdı. Yani diğer tarafta döktürmek için bir başka şeyi kullanırdı. (Remzi Özdemir)
Dük olmak: Düşeni kırmak. Teknik analiz grafiğinde bir hissenin düşüş eğiliminin biterek fiyatının yataylaşması veya yükselişe geçtiği yer. Bir soyluluk ve zenginlik unvanı olan 'Dük'lüğü ve maddi gücüyle bu statüye geçmiş olmayı çağrıştırmaktadır.
Diamond hand: Riskli bir hisseyi uzun vadeli olarak elinde tutabilen yatırımcı.
Düşen bıçak tutulmaz: Fiyatların sürekli düştüğü ve tabanın nerede oluşacağının belli olmadığı ortamda yapılan hisse senedi alımlarından ciddi zararlar görülebileceğine dair bir borsa deyimi.
Dr. Kıyamet: Krizleri önceden tahmin eden Marc Faber adlı uluslar arası yatırımcının lakabı. Faber, Ekim-1987 çöküşünden önce müşterilerine borsadan çıkmaları konusunda tavsiyelerde bulunması ve 2008 mali krizinden önce 2005-06 yıllarında yaklaşan bir konut fiyatları çöküşü hakkında kapsamlı yazılar yazmasıyla tanınır.
Domuz: Ne bulursa, sürekli alım satım yapan yatırımcılar. Domuzların neyi bulursa mideye indirmesinden esinlenildiği düşünülmektedir. Seans içinde sürekli açığa oynayan yatırımcılar için de kullanılmaktadır. Yüksek risk alan, sabırsız, açgözlü ve kısa sürede çok kar etmeye çalışan yatırımcı tipidir. Genellikle piyasa düzeltmelerinde büyük zarar ederler.
Dip yemek:
Dibe kadar vermek:
Dot-com Balonu: Dotcom balonu, 1995'ten 2000'e internet tabanlı işletmelerde yapılan spekülasyonlar nedeniyle oluşan bir borsa balonudur. Bu balona sebep olan internet şirketleri, çoğunlukla internet adreslerinde ".com" (nokta-com) alan adı bulunan şirketlerdi ve bu nedenle 'Dot-com Balonu' denildi.
- E -
Endeksin devre kesmesi:
Endeks mühendisliği:
Eşek: Beklenen hızda yükselmemekte direnen, sabit kalan veya gıdim gidim yükselen hisse senedi.
- F -
Fil: Borsanın büyük spekülatörlerine bir dönem verilen isimdir. Filin çok fazla yemek yemesine rağmen tatminsiz olması; büyük, güçlü ve çekinilen bir hayvan olmasından esinlenildiği düşünülmektedir. Filin dışkısınin da büyük olması benzetmenin nedenlerindendir. Çünkü bu tip yatırımcıların ani hareketlerinden çok sayıda başka yatırımcı etkilenir. Bu sebeple bilinçli yatırımcılar fillerin olduğu hisselere girmeye çekinirler. Fil tanımına büyük spekülatörlerin yanı sıra bankalar, varlıklı aracı kurumlar, büyük fonlar da girmektedir.
Fiyat aldatır, yorum yanıltır takas konuşur:
- G -
Geyik (Stag): Halka arzlarda hisseyi alıp, işlem görmeye başladığı ilk anlarda satarak hızlı kar elde etmeyi amaçlayan yatırımcıdır.
ir yatırımcının elindeki tüm sermayeyi (bakiyeyi) ve hatta kullanabileceği tüm kaldıracı (borç/kredi) son sınırına kadar kullanarak, bir finansal varlığın fiyatının düşeceği yönünde (kısa pozisyon / short) devasa bir işlem açması anlamına gelen argodur. Bu ifade, gündelik hayattaki "borca gırtlağına kadar batmak" deyiminden türetilmiştir. Yatırımcının piyasadaki düşüş beklentisine gözü kapalı ve aşırı yüksek risk alarak tüm gücüyle kumar oynamasını ifade eder.
Gün olur ayı besler, ay olur günü besler:
- H -
Hafta sonu riski:
Hektor: Hikmet Yurtbay. Bu lakabı, açtığı Telegram hesabından almıştır.
Hüstad: Sosyal medyada verdikleri tavsiyelerin tutarsızlığı ve yaptıkları tahminlerin isabetsizliği zamanla ortaya çıkarak yatırımcıları zarara uğratan ancak kamuoyunda halen görüş belirtmeye devam eden sözde borsa yatırımı uzmanlarına bireysel yatırımcıların taktığı küçümseyici unvan. 'Üstad' sözcüğünün borsa argosuyla bozulmuş halidir.
Hikaye hissesi:
Hisselere aşık olmayın / evlat gibi sahiplenmeyin:
Hisseye basmak: Sadece tek bir hisseye kısa vadeli yatırım yaparak büyük miktarda para kazanmaya çalışmak.
Hissenin sulanması: Bir şirketin büyük yatırımcılara iskontolu fiyattan çok büyük tutarda 'hisse senedine çevrilebilir tahvil' satması sonucu borsa fiyatında ani ve sert düşüşler yaşanması.
Hissenin yavrulaması: Bir hissenin portföydeki tutarı aynı kalırken, bedelsiz sermaye artırımı yoluyla bölünerek adedinin artması.
Hisse senetleri merdivenle çıkar, asansörle iner:
Hisseni oyle bir fiyata sat ki; sen de kazan, senden alan da kazansın:
Hektaşi: Borsada fanatik bir şekilde HEKTS hisse senedine yatırım yapanlar.
Herif (Dude): 2016 yılından bu yana BİST'te zaman zaman ortaya çıkan, algoritmaların desteği ile yüklü alım-satımlar yaparak endeksi domine eden ve kim olduğu esrarını koruyan kişi, fon veya kuruma borsa profesyonellerinin taktığı isim. 'Herif'in bir hedge fon olduğu düşünülmektedir.
HODL : “Hold” kelimesinin yanlış yazımından türetilen, kısa vadeli piyasa dalgalanmalarına tepki vermek yerine, yatırımlarını uzun vadede elde tutma stratejisini ifade eder. Bir başka açıklama ise şöyledir: Hold on for dear life (biricik canın pahasına tutun)" şeklinde biliniyor ve fiyat oynaklığı ne kadar yüksek olursa olsun, hisse senedini hiçbir koşulda satma niyetinin olmadığına işaret ediyor.
Hindi: Kendini çok beğenen, girdiği ortamlarda, toplantılarda, sosyal medyada çok konuşan ama karışık mesajlar verdiği için kimsenin anlamadığı yatırımcılar. Hindilerin tüylerini kabartarak gezmesinden, kendine has ve kulağa pek hoş gelmeyen bir ses çıkarmasından esinlenildiği düşünülmektedir.
Hacı Baba: Ortak davrandıği yatırımcılara küçük kazançlar verirken, bunun çok daha fazlasını kendine ayıran yatırımcı tipi. Şüphe uyandirmayacak ve sorgulanamayacaği biçimde, daha çok inanca dayalı olarak, işlerini sağlama alıp oyunlarını tasarlamalari ile bilinirler. İnanca ve sorgulamamaya dayalı yani dini kurallara benzer kurallarla çalıştıkları için Hacı Baba olarak adlandırılmışlardir.
Hava oyunu: Spekülatif ve manipülatif işlem. Osmanlı'nın son dönemlerinde spekülatif ve manipülatif borsa işlemleri için kullanılıyordu.
- I -
Işık Öfke: Konuşurken zaman zaman öfke nöbetlerine giren borsa analisti Işık ÖKTE'ye, soyadından yola çıkarak (bir harf değişikliği ile ÖFKE) takılan lakap.
- İ -
İnek: Hisse senetleri ve şirketler üzerine derinlemesine araştırma yapan yatırımcılar.
- J -
Jaws: Spekülatörün senet satarken çalıştırdığı kademeye (hareketi görüp) atlayan yatırımcı.
- K -
Kaplumbağa (Turtle): Uzun vadeli düşünen, sabırlı ve yavaş hareket eden yatırımcıları temsil eder.
Kara avantaj:
Kara Cuma:
Karanlık oda:
Kasko yapmak: Portföyünü (hisselerini) düşüşlere karşı korumak için fon alarak "sigorta" yapmak. Araç kaskosu gibi. Nakiti fonlar üzerinde tutarak riskin azaltılması amaçlanır.
Kel Mobius: Mark Mobius
Keriz silkeleme:
Keriz trade'i: Portföyün % 50'sinin faiz, % 50'sinin Borsada olması durumu. Faiz kazancı ile düşen veya uygun hisseler alınır.
Küçük yatırımcı donsuz kalır ama lotsuz kalmaz: Karışık finansal şartlarda hiçbir şey yapmadan durmaları gerekmesine rağmen; küçük ve bilinçsiz yatırımcıların işlem yapmaya ve zarar etmeyi sürdürmelerini anlatan piyasa söylemi.
Kocaoğlan: Tüpraş, İSO'nun her yıl yayınladığı 'Türkiye'nin İlk 500 Büyük Şirketi' raporunda ciro büyüklüģüne göre çoğunlukla birinci sırada yer almaktadır. Büyüklüğü sebebiyle, BİST'te hisseleri işlem gören Tüpraş'a yatırımcılar tarafından bu lakap takılmıştır. Kocaoğlan, halk argosunda 'ayı' anlamına da gelmektedir.
Kol kesmek:
Kozalaklar: Aynı gruba ait Koza Altın, Koza Anadolu ve İpek Enerji şirketlerini tanımlamak için yatırımcılar tarafındam üretilen argo sözcük.
 |
| Kanguru kuyruğu formasyonu |
Kanguru kuyruğu:
Kar cebe yakışır:
Keriz silkelemek:
Kucak formasyonu: Bir hissenin fiyatının sık sık düşmesi, arada bir yükselmesiyle oluşan 'mizahi' durum. Aslında teknik analizde böyle bir formasyon yoktur. Ancak yatırımcılar bu hisseler yüzünden zarar ettiklerinde cinsel çağrışımlı 'kucağa oturmak/ oturtmak' deyimine atıfla böyle bir formasyon uydurmuşlardır.
Korkuda al, coşkuda sat!:
Kör havuz:
Keklik: Tamamen teknik analize dayalı olarak hisse senedi alım satımı yapan yatırımcılar. Sürekli grafik peşindeyken piyasanın genel durumu veya trendi takip etmedikleri için büyük spekülatörlere yem oldukları ve 'teknik-keklik' ses uyumu sebebiyle bu şekilde adlandırıldikları düşünülmektedir.
Kuş: Bir hisse senedini bilmeden, incelemeden alan ve zarar eden yatırımcı.
Kurt: Hatırı sayılır maddi gücüyle küçük yatırımcıları oyuna getirip ellerindeki parayı alan yatırımcılar. Kurdun kuzuyu yutması metaforundan esinlenildiği düşünülmektedir. Piyasadaki tecrübeli, manipülatif hareketleri sezebilen veya uygulayabilen, profesyonel büyük yatırımcıları ifade eder.
Küçük tahta: Piyasa değeri düşük, dolaşımdaki pay sayısı (lot) az ve derinliği olmayan (sığ) hisse senetleri için kullanılan argodur. İşlem hacmi düşük olduğu için, görece küçük sermayelerle bile hissenin fiyatı çok hızlı bir şekilde yukarı veya aşağı yönlendirilebilir. Tahtayı elinde bulunduran veya yönlendiren kişi/gruplar (tahtacı), küçük yatırımcıları cezbederek manipülatif hareketler yapabilirler. Bu tahtalarda fiyat hareketleri çok serttir. Kısa sürede olağanüstü kârlar sağlama potansiyeli olduğu gibi, düşüşlerde de çıkması zor zararlara yol açabilirler. Borsa İstanbul'da genellikle Alt Pazar veya Yakın İzleme Pazarı'nda işlem görürler.
Koyun (Kuzu): Hisseler ve borsa konusunda tam anlamıyla bilinçsiz küçük yatırımcı. Genelde en yüksek fiyattan alıp en düşük fiyattan satan, psikolojisine hakim olamayan yatırımcılardır. Kendi araştırmasını yapmayıp, başkalarının tavsiyeleriyle (sürü psikolojisi) hareket eden, tecrübesiz yatırımcılardır.
Kırkayak: Her yerde ve ortamda uzantıları ve ilişkileri bulunan, güçlü bir finansal durumu sahip profesyonel borsa yatırımcılarıdir. Bir ayaklarını gösterirken bir başka ayakları ile vurup yatırımcıları zarara uğratabilirler. Bu halleriyle neyi, ne için yaptıklarını anlamak mümkün değildir ve uzak durulmayı hak ederler. Filler gibi spekülatör sınıfında değerlendirilebilirler ancak onlar gibi kurumsal bir yapıları yoktur, bireyseldirler.
 |
| Bir aracı kurumun müşterisine ilettiği 'lambalama yapmayın' uyarısı |
- L -
Lambalama (Yanıltıcı seri emir vermek) : Borsada “lambalama”, manipülasyon amaçlı yapılan yanıltıcı emir girişlerini ifade eden bir terimdir. Lambalama, genellikle küçük yatırımcıların algısını yanıltarak belirli bir hisse senedinin fiyatını kısa vadeli olarak etkilemek için kullanılır. Lambalama kavramının bu işlem gerçekleştirilirken; ilgili hissede bilgisayar ekranındaki fiyatın kıpır kıpır, hızlı şekilde ve kırmızı-yeşil yanıp sönerek hareket etmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir.
- M -
Mal: Hisse senedi veya benzeri menkul kıymetler.
Mal yatayda alınır, coşkuda verilir:
Mal yedirmek:
Makine: Algoritmik işlemler yapan bilgisayar programı.
Mami: Muhammed Yarız. Pusula Portföy Genel Müdürü.
Mayıs ayında sat, git:
Merdivenaltı hisse:
Mezarcı: Alım için genel ucuzluk beklentisinden daha da düşük bir fiyatı bekleyen yatırımcı.
Mübarek Kardeşler/Vicdansız Kardeşler/Daltonlar: Borsa spekülasyon ve manipülasyonlarında isimleri geçen Enver, Nureddin ve Masum Çevik kardeşler.
Muhteşem Yedili:
- N -
Noel Baba rallisi: Tarihsel olarak Aralık ayının son 5 işlem günü ile Ocak ayının ilk 2 gününde hisse fiyatlarında yaşanan hızlı artışlara denilmektedir. Hrıstiyan alemindeki Noel tatili öncesi ve sonrasına denk geldiği için bu isimle anılmaktadır.
- O -
Omaha Kahini: Warren Bufett'ın lakabı.
Ota, boka bulaşma!: Gıda ve gübre üretimi şirketleri hisselerinden uzak durulmasını tavsiye eden argo nitelikli borsa deyimi.
OP yememiş yer: Oyuncu" (büyük yatırımcı veya manipülatör) kısaltması olarak, oyuncunun henüz kar almadığı veya dokunmadığı temiz bir fiyat seviyesi anlamına geliyor. Maliyetli ve temiz tahta için uygun giriş noktası ima ediyor.
- Ö -
Ölü kedi sıçraması:
- Ördeğin vakvağı, borsanın zikzağı bitmez:
- P -
Pala: Yatırımcıların BİST'te genel fiyat hareketlerini zaman zaman artış veya azalış şeklinde yönlendirdiğine inandığı, ancak tam olarak kim, kimler veya hangi kurum olduğu tespit edilemeyen, karşı konulamaz, 'gizli piyasa yapıcı' güce verdiği argo isim. Pala, geçmişte Türk atlılarının savaşta kullandığı hafif kıvrık ve oldukça etkili bir kılıç türüdür. Erkekliğin sembolü olan bir bıyık uzatma biçimine ise 'palabıyık' denilmektedir. Kurtlar Vadisi adlı kült tv dizisinde derin devletin vurucu unsuru olduğunu söyleyen karakterin lakabı da 'pala'dır. Çoğunlukla gizli ancak gücün en etkili şekilde kullanımı ve sergilenmesi ile ilgili bu üç söylemin, toplumsal bilinçaltı yoluyla, BİST'teki açıklanması zor ve direnilmesi imkanı olmayan fiyat hareketlerinin tanımlanmasına 'Pala' sözcüğü ile yansıdığı düşünülmektedir. Sosyal medyada 'Pala dayı', 'Pala efendi' şeklinde kullanımları da vardır.
Paper hand: Hisseyi çok kısa sürede elinde tutup hemen satan yatırımcı.
Paraşütsüz düşüş:
Para Sihirbazı: Mark Mobius
Para Yapmak: Borsada para kazanmak
Piyasanın sopasını yemek: Çoğunlukla siyasetçilerin ve diğer karar vericilerin aldığı irrasyonel kararlara karşı finans piyasaları ve borsanın sert bir tepki göstermesidir. Kamu borçlanma ve tahvil faizlerinde yükseliş, borsa endekslerinde şok düşüşler şeklinde ortaya çıkan bu durumu takiben, siyasetçi veya karar vericiler geri adım atmak zorunda kalır.
Piyasa sizin ödeme gücünüzden daha uzun süre irrasyonel kalabilir:
Piyasa 'endişe duvarı'na tırmanıyor:
Plaka yakmak:
Polen Nihat: Nihat Özçelik
Pompala ve boşalt şeması: Pump and dump, bir varlığın fiyatını yapay olarak yükseltip ardından eldeki payları yüksek fiyattan satarak başkalarını zarara uğratma üzerine kurulu yasa dışı bir piyasa dolandırıcılığıdır. İşleyişi genel olarak şu adımlarla gerçekleşir:
Toplama (Accumulation): Organizatörler, işlem hacmi düşük ve manipüle edilmesi kolay bir hisse senedi veya kripto varlığı düşük fiyattan gizlice toplar.
Pompalanma (Pump): Yanıltıcı haberler, sosyal medya reklamları veya yönlendirici söylentilerle varlık hakkında büyük bir ilgi ve hype yaratılır. Fiyat ve işlem hacmi hızla tırmandırılır.
Boşaltma (Dump): Yükselişi kaçırma korkusuyla (FOMO) piyasaya giren yatırımcıların yarattığı yüksek fiyattan, organizatörler ellerindeki tüm varlığı bir anda satarak kârı realize eder.
Çöküş: Satış baskısıyla birlikte fiyat aniden düşer ve gruptakiler dışında sonradan alım yapan yatırımcılar büyük zarara uğrar.
Pozisyonunu çok konuşan MASKARA olur, az konuşan KRAL:
Pompala ve boşalt (Pump&Dump): Önce gaz ver fiyatı şişir, sonra herkesten önce sat.
- R -
Ralli:
Roket hisse:
- S -
Spek atmak: Bir hisse senedinde spekülatörlerin hareketi sonucunda genellikle yukarı yönlü gerçekleşen fiyat oluşumu.
SASA'sı olanın tasası olmaz: SASA hisse senedi fiyatının olağanüstü yüksek fiyatlandığı 2021 ve 2022 yıllarında bazı küçük yatırımcılar, spekülatör ve manipülatörlerin uydurduğu ve dilden dile dolaşan slogan.
SASA mı Kasa mı?:
Sahipli hisse / tahta / mal: Bir hissenin çoğunluğunun belli bir kişi/kişiler, grup/gruplar veya fon/fonların elinde toplanmış olması.
Sakat mal: 'Ortak satışı' olacak veya olan hisse senedi.
Sasani: Borsada fanatik bir şekilde SASA hisse senedine yatırım yapanlar.
Satmadıysan zararda değilsin:
Sibop formasyonu:
Sinyalci: Borsa veya kripto para piyasalarında alım-satım sinyalleri (tavsiyeleri) veren kişiler. (Sokak argosunda 'dilenci' anlamı taşır.)
Sinyal yakmak:
Sinyalci: Borsada alım-satım sinyalleri (tavsiyeleri) veren kişilere denir. Günlük argoda dilenci anlamı taşır.
Siyah Kuğu:
Söylentiyi satın alın, haberi satın:
- Ş -
Şelale düşüşü / Şelale olmak:
Şemsiye açmak:
Şemsiye formasyonu: Borsa yatırımcılarının öngörülemez fiyat hareketleri ile zarar ettiklerinde, teknik analizdeki formasyonlara atıfla uydurdukları argo deyim. Bu deyim, 'Yanlışlıkla şemsiye üzerine oturulup, şemsiyenin popo içerisinde açılması ve oradan çıkarılamaması' durumuna atıfla şemsiye formasyonu olarak adlandırılmıştır.
- T -
 |
| Yıl 1991. İMKB'deki Tahtacı brokerlar. |
Testere piyasası: Bazen aylarca devam edebilen, 'ayı' veya 'boğa'ların hakim olamadığı, düşük işlem hacmi eşliğinde endeksin dar bir aralıkta düşüp yükseldiği, hisse senetlerinin belirli fiyatlar arasında yönsüz bir şekilde hareket ettiği süreci ifade etmek için kullanılmaktadır. Söz konusu süreçte çizilen endeks grafiği yıpratıcı bir testere ucuna benzetildiği için bu isim verilmiştir. Testere piyasasında yatırımcılar uzun vadeli yatırıma değil, kısa vadeli trade etmeye yönelik bir eğilim göstermektedirler. Bu da testere piyasasından kurtulmayı iyice zorlaştırmaktadır.
Tavana kitlemek:
Tavşan: Çok kısa vadeli, anlık fırsatları değerlendiren (scalper) hızlı yatırımcıları ifade eder.
Tek hisseden oluşan portföyle ya rezil olursun ya da vezir.
Temel (analiz), tekniği (analiz) bozar:
Tepesine vermek:
Ters indikatöre bağlamak:
Tüyo: Kelimenin kökeni, Fransızcada tesisatlarda kullanılan, içi boş, silindir şeklindeki "boru, tüp veya hortum" anlamına gelen "tuyau" sözcüğüne dayanır. Başlangıçta 19. yüzyılda, telefon henüz icat edilmeden önce gemilerde, fabrikalarda ve büyük malikanelerde odalar arası iletişimi sağlamak için pirinçten yapılmış "ses boruları" kullanılırdı. Bu boruların fiziksel olarak en belirgin özelliği; bir uçtan fısıldanan bilginin, dışarıya ve üçüncü kişilere sızmadan doğrudan diğer uçtaki kişinin kulağına ulaşmasıydı. Zamanla 19. yüzyılın sonlarında Fransa'daki at yarışı bahisçileri ve borsa simsarları; sadece alıcısına özel olarak fısıldanan, başkalarının duymadığı bu bilgilerin iletimini, doğrudan içinden ses geçen bu "borunun" (tuyau) çalışma prensibine benzettiler. Kelime, asıl "tesisat borusu" kökeninden sıyrılarak günümüzde sınavlar, bahisler veya iş hayatı için kulağa fısıldanan gizli ipuçlarının ismine dönüştü.
Tilki: Kurnazlık yaparak para kazanacağına ve başkalarını para kazandıracağına inandıran yatırımcılar. Aracı kurum çalışanlarından çıktığı kadar: dost meclisi, işyeri, akraba vb. çevrede tüyo benzeri bilgilere ve insider trading ilişkilerine sahip olduğu hissi vererek müşteri veya yatırımcı toparlamaya çalışan kişilerden de çıkabilir.
Terani: Tera Menkul Değerler adlı aracı kurumun toplayarak fiyatını yükselttiği hisselere, sorgulamdan, kayıtsız-şartsız yatırım yapan yatırımcılar. Aynı zamanda 'terane' sözcüğünü de çağrıştırmaktadır.
Tünelleme: Hakim hissedarların veya üst yöneticilerin şirket kaynaklarını ve kârını kendi lehlerine transfer ederek azınlık hissedarları zarara uğratması işlemidir.
Literatüre Simon Johnson ve ekibi (2000) tarafından kazandırılan bu terim, şirket varlıklarının yasal boşluklar ya da ilişkili taraf işlemleri kullanılarak çaktırmadan "bir tünelden geçirilir gibi" başka yapılara aktarılmasını ifade eder.
Yaygın Tünelleme Yöntemleri
İlişkili Taraf İşlemleri (Transfer Fiyatlandırması): Şirketin ürettiği mal veya hizmetlerin, hakim hissedarın sahibi olduğu başka bir firmaya piyasa değerinin altında satılması ya da o firmadan fahiş fiyatla alım yapılması.
Şirket Varlıklarının Ucuz Satışı: Şirket gayrimenkullerinin, iştiraklerinin veya patentlerinin hakim hissedarlara ya da paravan şirketlere ederinin çok altında devredilmesi.
Kefalet ve Kredi Aktarımları: Şirketin, hakim hissedarın kişisel veya diğer özel şirket borçları için yüksek riskli kefalet vermesi ya da piyasa şartlarının altında faizle borç para aktarması.
Aşırı Yönetici Maaşları ve Primler: Şirket kârının temettü olarak tüm hissedarlara dağıtılması yerine, yüksek huzur hakkı, maaş ve bonuslar üzerinden kontrol sahibi kişilere yönlendirilmesi.
Bedelli Sermaye Artırımları: Azınlık yatırımcıların katılamayacağı şartlar yaratarak hisse oranlarını sulandırmak ve şirketin kontrolünü/kaynaklarını uygun fiyata el geçirmek.
Piyasalara ve Yatırımcıya Etkisi
Azınlık Haklarının İhlali: Küçük yatırımcının yatırdığı sermayenin değeri düşer ve temettü geliri engellenir.
Güven Kaybı ve Değerleme Düşüşü: Tünellemenin yaygın olduğu piyasalarda yatırımcılar şirketlere "iskonto" uygular; bu da şirketlerin sermaye maliyetini artırır.
Sermaye Piyasası Düzenlemeleri: Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Kurumsal Yönetim İlkeleri, bu durumu önlemek için ilişkili taraf işlemlerine bağımsız denetim, değerleme raporu zorunluluğu ve Önemli Nitelikteki İşlemler Tebliği gibi yaptırımlar getirir.
- U -
Uykucu kağıt:
- Ü -
Üçgen-dörtgen kurmak: Bir hissede yapay bir piyasa oluşturmak veya fiyatı manipüle etmek amacıyla birden fazla oyuncunun (veya hesabın) kendi arasında anlaşarak alım-satım yapmasını ifade eder. Süreç genelde şu mekanizmalarla işler:
Muvazaalı İşlemler: Üç-dört farklı aracı kurum veya hesap üzerinden hisse birbiri arasında döndürülerek (paslaşarak) hacim yüksek gösterilir.
Tuzak Oluşturma: Fiyata yapay bir hareketlilik kazandırılarak dışarıdan gelen bireysel yatırımcının ilgisi çekilir ("gel-gel" yapılır).
Mal Boşaltma (Boşaltım): Fiyat istenen seviyeye çekildikten veya yeterince küçük yatırımcı hisseye çekildikten sonra gruptaki oyuncular ellerindeki hisseleri piyasaya satarak çekilir.
SPK mevzuatına göre bu tür danışıklı işlemler piyasa dolandırıcılığı (manipülasyon) kapsamında suç teşkil eder.
Üçlü cadı (uçuşu) günü:
Üç beyaz asker formasyonu:
- V -
Vampir: Spekülatörlere yakın olup, ondan habersiz hisse senedi alıp satan ve kazanç elde eden kişi.
- Y -
YTD: Yatırım tavsiyesi değildir.
Yaralı mal: Daha önce bir spekülatörce başarısız operasyon yapılan hisse senedi.
Yağlı kazık formasyonu:
Yağmurlama:
Yatırım gurusu: Mark Mobius
Yavrulamak: Bedelsiz sermaye artışı sonrası hisse sayısının artması.
Yeşil ışık yakmak:
YOLO: You Only Live Once. Boşver temeli (analiz) tekniği (analiz); yaşa, dene ve öl.
Yükselen kama deseni:
- Z -
Zenci formasyonu: Bir hisse senedinin fiyatının ani ve hızlı bir şekilde yükselerek, peşi sıra aynı hızla düştüğü 'mizahi' durum. Aslında teknik analiz teorisinde bu şekilde adlandırılmış bir formasyon yoktur. Ancak yatırımcılar siyahi porno film oyuncularına atıfla böylesi fiyat hareketlerine şakayla karışık müstehcen bir benzetme yapmışlardır.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder