Ekonomik Güven Endeksinde 100'e doğru bir hareketlenme var. Bu, yaz aylarında fiyatların ve faizlerin düşeceği beklentisi ile bağlantılı olabilir. Üretici üretimi artıracağını, tüketici de zam görmemiş ürün ve hizmetleri daha çok tüketebileceğinin sinyalini veriyor.
Cahit UYANIK
Türkiye'de 2007 yılından bu yana hesaplanmakta olan Ekonomik Güven Endeksi nasıl yorumlanmalıdır? Endeksin 100 olması iyi bir şey midir? Önce Gemini AI yardımıyla şu teknik bilgileri verelim:
"Türkiye'de Ekonomik Güven Endeksi ilk kez Ocak 2015 tarihinde açıklanmaya başlamış ve tüm zamanların en yüksek değerine Ocak 2011 tarihinde (115 puan) ulaşmıştır.
Öne Çıkan Detaylar
Veri Kapsamı: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) endeksi ilk olarak Ocak 2015'te yayımlamaya başlasa da veri serisi geçmişe dönük olarak 2007 yılına kadar uzatılmıştır.
Tarihi Zirve ve Dip: Endeks en yüksek seviyesini Ocak 2011'de (115) görürken, en düşük seviyesini ise pandemi dönemi olan Nisan 2020'de (50,60 puan) kaydetmiştir.
Değerlendirme Eşiği: Ekonomik güven endeksinin 100'den büyük olması genel ekonomik duruma ilişkin iyimserliği, 100'den küçük olması ise kötümserliği gösterir."
AA'ya göre 2026-Mayısta Ekonomik Güven Endeksi 97,2 iken Haziranda yüzde 1,8 yükselerek 98,9 değerine çıktı. Endeksin bileşenlerinden tüketici güven endeksi de Haziranda aylık bazda yüzde 2,5 artarak 87,9'a yükseldi.
Aynı dönemde reel kesim güven endeksi yüzde 1 artışla 102 olarak kayıtlara geçti. Hizmet sektörü güven endeksi, yüzde 1,4 yükselişle 110,5 oldu. Perakende ticaret sektörü güven endeksi, yüzde 0,3 artışla 112,8, inşaat sektörü güven endeksi yüzde 1,1 artarak 83 değerini aldı.
Genel endeksin 100 ve etrafında dolaşması çok iyi birşey değil ki bunun henüz 100'ü aşamadığını da görüyoruz. Son 5 yıldaki Haziran aylarında bu endeks 95-96'lar civarında hesaplanmış. Aynı dönemde 100'ün aşıldığı tek Haziran, Cumhurbaşkanlığı seçiminin ertesi ayı yani Haziran-2023... Endeks o dönem ile Nisan ve Mayıs aylarında da 100'ü aşmış, hatta 105'e yaklaşmıştı. Bu, seçime rağmen yeni bir döneme girilirken ekonomide güvenin arttığının ancak daha sonraki aylar ve senelerde endeksin düşmesi ile güvenin bozulduğunu gösteriyor.
Şimdi yeniden 100'e doğru bir hareketlenme var. Bu, yaz aylarında fiyatların ve faizlerin düşeceği beklentisi ile bağlantılı olabilir. Üretici üretimi artıracağını, tüketici de zam görmemiş ürün ve hizmetleri daha çok tüketebileceğinin sinyalini veriyor. Ama yine de 15 yıl önce 115'i görmüş bir endeksin 100'ü aşmakta zorlanması vatandaşın ve üreticilerin ekonomiye henüz 'Ne öldürür ne güldürür' şeklinde yaklaştığının ve alınacak daha çok yol olduğunun net bir işareti...
Ekonomik Güven Endeksinde tüketiciler (%20), üreticiler (%40) ve hizmet sağlayanlar (%30) olmak üzere yüzde 90 ağırlığa sahipler. Bu durumda şunu rahatça söyleyebiliriz:
Ekonomik Güven Endeksi ne zamanki 115'i geçer, 125'e doğru yol alır; işte o zaman ekonomiyi yönetenler ile ekonomide üretenlerin ve tüketicinin uyum sağlayabildiğini bize anlatmaya başlar.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder