 |
| Özal Baysal |
Girişimcinin işi kolaylaştı/
KALKINMA BANKASINDAN YATIRIMCIYA 'HIZLI' KREDİ
Eskiden DPT'den teşvik sağlamış birinin Türkiye Kalkınma Bankasından krediyi çıkarttırması, 1-1,5 yılı buluyordu. Şimdiki uygulama ile çalışmalar çok kısa sürede tamamlanacak ve kredi dosyası banka yetkilileriyle girişimcinin hazır bulunduğu bir toplantıda görüşülerek karara bağlanacak.
Cahit UYANIK
Türkiye'de son yıllarda yatırım yapabilmek büyük bir cesaret işi... Yüksek enflasyon nedeniyle yüzde 100'leri aşan kredi faizleri girişimcilerin önüne dikilen en büyük engel olma özelliğini taşıyor. Böylesi bir ortamda devlet, ekonomik kalkınmayı sürdürebilmek için girişimcileri teşvikler ve ucuz krediler vererek destekliyor. Bu sayede yatırımcılar bir ölçüde de olsa olumsuz ekonomik şartlardan korunabiliyor.
Türkiye Kalkınma Bankası (TKB), devletin teşvik ve ucuz kredi politikasının en önemli uygulayıcı unsurlarından biri. Devlet Planlama Teşkilatından (DPT) teşvik belgesi sağlayan her yatırımcı soluğu TKB'de alıyor. Girişimciler yatırımın ekonomik kalkınmaya faydası olacağını, geri kalmış yörelerde iş alanları açacağını daha önceden belirlenmiş kıstaslara göre ispatlamaya çalışıyor. Amaç, ucuz kredilerden yararlanmak ve yatırımın bir bölümüne devletin katkısını sağlamak.
TKB günümüzde turizm kredilerinden leasinge, faktoringten borsacılığa kadar geniş bir yelpazede faaliyet gösteriyor ve bu haliyle mali piyasalarda etkin bir güç. TKB ayrıca kendi bünyesinde ciddi bir iştirak portföyüne de sahip. Bu görünümü ile Türk yatırımcısı için büyük önem taşıyan TKB'nin Genel Müdürü Özal Baysal ile bankanın önümüzdeki dönemde neler yapacağı, geçmişte eleştiri konusu olan bazı uygulamalarına ilişkin ne gibi önlemler alındığını görüştük.
TKB Genel Müdürü Baysal'ın verdiği bilgiye göre bankaya gelen yatırımcının başvurusu bundan sonra en kısa sürede cevaplandırılacak ve karara bağlanacak. Bunu sağlamak için ise bankanın proje değerlendirme ve kredilendirme sistemi değiştirildi. Artık bir girişimci DPT'den teşvik belgesi alıp TKB'ye geldiğinde kendisine hemen bir randevu verilecek. Randevu tarihinde dosya hem projenin teşvik mevzuatına uygunluğu hem de bankanın kredilendirme ilkelerine uyup uymadığı açısından 'aynı anda' değerlendirilecek. Bu toplantıda girişimci de bulunacak.
Eski sistemde önce proje inceleniyor, eğer mevzuata uygun bulunursa kredilendirme birimine gönderiliyordu. Aynı proje burada da yeni bir incelemeye tabi tutulduktan sonra gerekli şartları sağlamışsa kredi almaya hak kazanıyordu. Bu aşamalarda belgede eksiklik bulunursa durum bir yazıyla ilgililere bildiriliyordu. Bu uzun ve dolambaçlı süreç, yatırımcı ve banka arasında zaman zaman soğukluk yaşanmasına neden oluyordu. Genel Müdür Baysal, yeni uygulamanın bankaya sağladığı yararları şöyle anlatıyor:
"Yeni sistemi o kadar güzel oturttu ki elimizde kaç proje var, bunlar ne aşamada, Yönetim Kurulu değerlendirmesine ne zaman girecek, biliyoruz. Bugüne kadarki çalışmalarımızda ancak 1,5-2 yıl öncesinden bekleyen dosyaları karara bağladık. 1,5 yıl evvel bir müteşebbis dosyasını hazırlamış, yatırım yapmak istiyor; siz 1,5 sene sonra cevap veriyorsunuz. Bu, takdir edersiniz ki müteşebbisi yatırıma küstürür. Sistemi çözüme kavuşturmak için proje ve kredilendirme atbaşı yürümeli. Bir dosyaya kredi verilemeyecekse, müteşebbis anında bilgilendirilmeli."
TKB'de yeni reorganizasyon çalışması
TKB, DESİYAB ve Turizm Bankası birleşmesinden doğan bir banka. Ancak bu birleşmenin beraberinde getirdiği sorunlar bugüne kadar hiç bitmedi. Öncelikle, birleşme sonrasında bankanın yeni bir örgütlenme yapısına gitmemesi şimdiye kadar ücretler, yetki ve sorumluluk gibi alanlarda önemli anlaşmazlıklara neden oluyordu. Bu duruma bir çözüm getirmek amacıyla Dünya Bankasına bir rapor bile hazırlatılmıştı. TKB Genel Müdürü Baysal, bu çalışmadan yararlanmalarına rağmen bazı bölümlerini uygulanabilir bulmadıklarını belirtiyor. Baysal bu nedenle Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsüne (TODAİE) bankanın üstlendiği tüm görevleri kapsayacak yeni bir idari örgütlenme yapısının hazırlatılacağını ifade ediyor. Bunun yanı sıra bankada DESİYAB ve Turizm Bankası kökenliler arasındaki ücret dengesizliğini giderici yeni bir yönetmelik de devreye alındı. Bu sayede bazen gazete sayfalarına yansıyan personel huzursuzluğunun da önüne geçilmiş oldu.
Turizmcilerin banka isteği çelişki yaratır
Son günlerde sık tartışılan konuların başında sadece turizm yatırımcılarına hitap edecek bir yatırım bankası kurulmasının faydalı olup olmayacağı geliyor. Turizmciler bu konuda çözüm olarak Turizm Bankasının TKB bünyesinden ayrılmasını öneriyor. Baysal ise bu öneriye karşı çıkıyor ve şöyle konuşuyor:
"Eğer böyle bir şeye ihtiyaç olsaydı mevcut Turizm Bankasının devamı sağlanırdı. Devletin turizm ve sanayi yatırımlarını bir çatı altında toplamasında, yatırım hizmetlerinin sağlıklı şekilde yürütülmesi amacı yatıyor. Turizm Bankasını bizden ayırmak bir yerde tenakuz yaratır. Ayrıca paranın bir maliyeti var. TKB resmi bir kuruluş olduğu için daha ucuz kaynaklar bulabiliyor. Eğer Turizm Bankası özel sektörün öncülüğünde yeniden kurulursa, turizmciler daha pahalı kaynak kullanacaktır. Ayrıca turizm yatırımcıları içinde böyle bir banka oluşmasını bir kişi istiyor. Ona da bakmak lazım."
TKB, faizlerini yine düşürebilir ama...
TKB Genel Müdürü Baysal göreve geldikten sonra üçer ay arayla iki defa kredi faizlerini düşürmüştü. Peki önümüzdeki dönem yeni bir faiz düşüşü beklenebilir mi? Baysal, verdikleri kredilerin kendilerine de bir maliyeti olduğunu vurguladıktan sonra sorumuzu şöyle cevaplandırıyor:
"Ucuz bir kaynak yakalayabilirsek faizlerde değişikliğe gidiyoruz. Mesela pansiyonlara verdiğimiz kredilerin faizi çok yüksek tutulmuştu. Sırf küçük tasarrufları yatırıma çekebilmek amacıyla yarı yarıya indirdik. Kaynağı ne kadar ucuz bulabilirsek yatırım kredilerinin faizlerini de o nispette düşüreceğiz. Önümüzdeki günler ne gösterir bilemiyorum ama ucuz kaynak açısından bir takım iyi işaretler var. Mesela sermayemiz 2,5 trilyon liraya çıktı. Hazine'nin bunu bize ödemesini bekliyoruz. Ayrıca VDMK ihraç etmek için de gerekli izinler alındı."
TKB hisselerinin rüçhan haklarında durum ne?
TKB geçtiğimiz aylar içinde yapılan genel kurulunda sermayesini 1,5'tan 2,5 trilyon liraya çıkarmıştı. A, B ve C tipi hisse senetlerinden oluşan sermaye yapısında TKB'nin B tipi hisseleri halka açık. Bu hisse senetleri TKB zarar etse bile, 1 yıl öncenin Hazine bonosu ortalama faizi kadar temettü vermeyi garantiliyor. TKB sermaye artırımına ilişkin rüçhan haklarını önümüzdeki 15 gün içinde kullandırmaya başlayacak. Ayrıca TKB bugünlerde Sermaye Piyasası Kurulu ile temas halinde... Yeni Sermaye Piyasası Yasasının uygulanması ile ilgili olarak iki kurum işbirliği yapmayı planlıyor. Önümüzdeki aydan itibaren başlayacak çalışmalara ilişkin olarak Baysal daha fazla konuşmak istemediğini belirtiyor.
-----------
Genel Müdür Baysal'ın Ağzından TKB'deki Yenilikler
● TKB'de Denetleme Komitesi kuruldu: Teftiş Kurulumuzun 5 kişilik kadrosunu iki kat artırdık. Böylece banka içindeki bir takım iç meseleleri denetleyecek ekibi sağladık. Ayrıca Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu (KKDF) ile ilgili bir takım hata ve spekülasyonları TKB'ye maletmek yanlış. Bu, son derece yeni bir uygulama ve bir takım hatalar olacaktır. Bunların aralarında incelemeyi, araştırmayı gerektiren hiçbir dosya yok mu? Var. Bunun için, bankadaki personeli meşgul etmemek, subjektif davranışlara yer vermemek için geçmişte dağıtılan primlerle ilgili dosyaları bir komiteye inceletiyoruz. Bu komite Başbakanlık Teftiş Kurulundan bir üyenin başkanlığında Hazine, Maliye, Merkez Bankası ve bizden bir müfettişten oluşuyor. Bu komite 2 aydır KKDF ile ilgili tüm dosyaları elden geçiriyor. Bu dosyalarla ilgili ihbarları değerlendiriyor. Sonuçta bir rapor ortaya çıkacak. Bu raporda bir takım öneriler olacak.
● Verilen krediler izlenmeye başladı: Bir Yatırım İzleme Birimi oluşturuldu. Her yatırım için 3 ayda bir rapor hazırlanıyor ve yatırımın nasıl gittiği izleniyor. Ayrıca yeni bir Rehabilitasyon Birimi kurduk. Burada zor duruma düşen şirketler inceleniyor. İyiye gitmesi için neler yapılması gerektiği Yönetim Kuruluna bir raporla sunuluyor. Bunlar da bir nevi izleme ve denetimdir.
● TKB'nin iştiraklerini elden çıkarmaya çalışıyoruz: 65 tane iştirakimiz var. İştirak portföyümüz 400 milyar lirayı aşıyor. Bunların 26'sı kapalı, diğerlerinin büyük bölümü zararda... Karda olanlar 8 tane. Bizim bu iştiraklerden sağladığımız rant yüzde 11... Ama biz yatırımcıya vereceğimiz krediyi yüzde 60-65'e malediyoruz. Aradaki fark bankanın özkaynağının erimesine neden oluyor. Bunları elden çıkarmaya, daha iyi çalışır hale getirmeye çalışıyoruz. Şu anda kapalı olan iştiraklerin sigorta ve bekçi masrafı için 700 milyon lira para ödüyoruz; yazıktır, günahtır. Onun için basın TKB'ye iştiraklerinden satışı konusunda yardımcı olmalıdır.
● 4 iştirakimizi satışa çıkarıyoruz: Önümüzdeki günlerde Uşak Seramik'teki yüzde 52, Van Yün'deki yüzde 48,6, Abana Elektromekanik'teki yüzde 36,13 ve Balıksan'daki yüzde 25'lik paylarımızı satışa çıkarıyoruz. Bunların blok satış mı yoksa halka arz mı olacağını henüz karara bağlamadık. Ama herşeyden önce oradaki çalışanlara bunları satmak istiyoruz.
● GENTAŞ'ın satışında yaşananlar: GENTAŞ bizim için bir örnek oldu. Ama hayal kırıklığına uğramış değiliz. Bu işi yine hızla sürdüreceğiz. TKB İhale Yasasına tabi bir kurum değil. Ama bundan böyle teklifleri noter huzurunda alacağız. GENTAŞ'ta hata ettiğimizi zannetmiyoruz. Israrla söylüyorum yüzde 34 gibi bir hisse için asgari 9 milyar lira fiyat tespit ederken alıcı bulacağımızı zannetmiyordum ama 12 milyar lira verildi.
● TKB tanınmıyor, seminerler düzenleyeceğiz: Türkiye genelinde tanıtımımızı yapabilmiş değiliz. TKB denilince çoğu kimse mevduat bankası olarak düşünüyor. Oysa biz proje kredisi veririz. Böyle bir kurumun ana amaçları ve uygulamaları tanınmıyor. Şimdi seminerler düzenleyeceğiz. İlkini Bursa'da yaptık. Yakında da Türkiye genelinde dolaşarak bu seminerleri tekrarlayacağız. Amacımız daha fazla yatırımcının ilgisini çekmek.
(Bu haber haftalık borsa ve yatırım dergisi Trend'in 08 Kasım 1992 tarihli, Yıl: 3, Sayı: 120'de yayınlanmıştır.)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder