 |
| Murat Karayalçın |
Ankara Büyükşehir Belediyesi Son 3 Yılda 655 Milyon Dolar Borçlandı
HAZİNE'NİN GÖZÜ KARAYALÇIN'IN ÜSTÜNDE
Ankara Büyükşehir Belediyesi dış borç konusunda yine 'atak'... Geçtiğimiz aylarda Türkiye'de birçok kurumun yapmaya cesaret edemediği birşeyi daha yaptı: Mali yapısını uluslararası rating firmasına inceletti. Bu incelemeden yüzünün akıyla çıkan Ankara Büyükşehir Belediyesi 'mali yapısı iyidir' anlamına gelen 'BBB' notunu alarak Japon Samurai Bond Tahvil Piyasasından 410 milyon dolar kredi sağladı. Hazine ise Ankara Büyükşehir Belediyesinin dış borçlanmaya gitmesinden 'kaygılı'... Ekonomik Panorama'nın sorularını cevaplandıran Başkan Murat Karayalçın'a göre ise kaygıya gerek yok; çünkü alınan dış borçlar, 'bittiğinde gelir sağlayacak yatırımlar' için kullanılıyor. Bu konuda Hazine'ye bir sunum yapılmış ve belediye tüm borçlarını nasıl ödeyeceğini şimdiden biliyor.
Cahit UYANIK
Uluslararası derecelendirme şirketinden karnesine iyi bir not yazdıran Ankara Büyükşehir Belediyesi, geçen ay içinde Japonya'daki Samurai Bond Tahvil Piyasasına üçüncü kez girdi. Herhangi bir konuda karar vermeden önce kılı kırk yaran Japonlara 50 milyar yenlik, yüzde 6,8 faizli ve 5 yıl vadeli tahvil satmayı başardı. Bu satışla birlikte Ankaralıların Tokyo ve Frankfurt Borsalarındaki borcu toplam 655 milyon dolara ulaştı. Ancak bu parlak görünen borçlanma başarısı insanların aklında bir takım soruların oluşmasını da engellemedi.
Bu sorulardan ilki hızla 1 milyar dolar sınırına doğru giden bu dış borçlara Hazine'nin nasıl baktığıydı. Daha önce de Türk Eximbank, TSKB, DESİYAB, Turizm Bankası ve Türkiye Kalkınma Bankası dış piyasalara çıkarak borçlanmıştı. Ama bu borçlanmaların hepsinde Hazine garantisi yani devlet güvencesi söz konusuydu. Ankara Büyükşehir Belediyesine ise böyle bir garanti verilmemişti ve Hazine'nin bundan kaygı duyduğu kulislere yansımıştı. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Murat Karayalçın'ın bu kaygıya cevabı aynen şöyle:
"Hazinecilerin bir genel kaygısı var. 'Hazine teminatı almamış olman, bu borcu ödemezsen ben ödemek zorundayım demektir. Belediyeler dışarıdan çok fazla borçlanmamalı' demeye getiriyorlar. Ama biz hesaplarımızı 8-10 yıllık perspektifte yapıyoruz. Bu konuda rating yaptırmış bir kuruluş olarak duyarlıyız. Nereye, ne borcumuz var, ne zaman ödeyeceğiz; bütün bunları biliyoruz. Politikalarımızı bu bilgiler ışığında da düzenliyoruz. Daha bugün Hazine'ye bir sunum yaptık; 2000 yılına kadarki gelir-gider durumunu ortaya koyduk"
Bittiğinde gelir yaratacak yatırımlarda kullanılıyor
İkinci soru ise borç alınan paraların nasıl kullanıldığına ilişkin... Karayalçın'ın verdiği bilgiye göre alınan bu borçlar işçi maaşlarının ödenmesi, otobüslere akaryakıt temini gibi cari ve transfer harcamalarında kullanılmamış. Alman Markı ve Japon Yeni bazında alınan bu borçların, 'bittiğinde gelir yaratan' yatırımlarda kullanılmasına özen gösterilmiş.
Altın Park, Söğütözü Şehirlerarası Otobüs Terminali, Dikmen Vadisi Projesi, Ankara Metrosu gibi gelir yaratıcı projeler, şimdiye kadar alınan dış borçlarla yürütülmüş. Örneğin Ankara Metrosuna bu borçlardan 25 milyon dolar harcanmış. Daha 1 ay önce Japonya'dan alınan 410 milyon dolar ise belediyenin kasasında duruyor. Bu kaynağın nasıl bir yatırım paketinde değerlendirileceğine yönelik çalışmalar sürüyor. Bu yeni yatırım paketinin durumunu büyük ölçüde Ankara Metrosu belirleyecek. Çünkü önümüzdeki ay metroyla ilgili sendikasyon kredisi anlaşması imzalanacak. Bu sendikasyonda istenilen rakama ulaşılamazsa, açık verilen tutar bu 410 milyon dolardan tamamlanacak.
Dış borçlanmaların devam edip etmeyeceği ise kafalarda beliren bir başka soru... Karayalçın, Hazine dışındaki bir başka kurumun yabancı piyasalarda borçlanmasının Türkiye'nin prestijini olumlu etkilediği görüşünde ve "Dış sermaye piyasalarında her zaman olacağız. Miktar olarak birşey söyleyemem ama her yıl bu piyasalara çıkacağız. Bu pazarlara bir kez çıkıldığı zaman bayrağın hep dalgalandırılması gerekiyor" şeklinde konuşuyor.
Japonlara Ankara'ya yatırım yapma daveti
Karayalçın'in Japonlarla ilişkisi de enteresan. Öyle ki Japonlar daha önceden iki kez borç vermelerine ve belediyenin rating incelemesinden iyi bir not almış olmasına rağmen, Karayalçın'ın şahsına yönelik günlük gazetelerde bile çıkan değerlendirmeleri günü gününe izliyorlarmış. Karayalçın borçlanmayla ilgili gerçekleştirilen son törendeki konuşmasında Japonları Ankara'da yatırım yapmaya da davet etmiş:
"Konuşmamda Japonlara şimdiye kadar 65 milyar yen borçlandığımızı hatırlattıktan sonra 'Bu parayla ne yaptığımızı hiç merak etmiyor musunuz? Ben olsam merak eder, incelerdim' dedim. Onları know-how'ları ile, bilgileri ile, teknolojileri ile Ankara'ya yatırım yapmaya davet ettim. Müthiş bir alkış koptu. Zaten Başbakan Demirel önümüzdeki ay Japonya'ya gidiyor. Ankara'da yatırım yapmak isteyen Japonların ciddi başvurular yapacağına inanıyorum."
Ankara Büyükşehir Belediyesinin Japonya'daki son parti borçlanması halka arz edilerek gerçekleştirilmiş. Şu anda Tokyolu yatırımcılar tahvillerin üzerindeki 'Anki' amblemini tanımakla meşgul. Karayalçın bu borçlanmadan sonra aracı firma Nomura'ya Ankara kentine ilişkin bilgi talep eden birçok başvurunun geldiğini ifade ediyor. Karayalçın Japon yatırımcıların daha önce olimpiyat için borçlanan Barcelona'yı, EXPO-92 Fuarı için borçlanan Sevilla'yı tanıdıktan sonra şimdi de Ankara hakkında bilgi sahibi olmak istemelerini sevindirici buluyor.
'Peki bütün bunlardan sonra dış borçlanma konusunda sizden yardım ve bilgi isteyen belediye oldu mu?' sorusuna Karayalçın'in verdiği cevap ise kısa:
"Neden bilmiyorum, çok az. Bence arkadaşlarımız biraz daha gözlemek istiyor. Ondan sonra bizim gibi tahvil ihracına gireceklerdir."
--------------
KARAYALÇIN'DAN SEÇMELER
Neden dış piyasadan borçlanma?
Dış pazarlardan elde edilecek kaynaklar, iç piyasaya göre daha iyi. Hem süre hem de faiz koşulları açısından... Biz yurt içinde de tahvil ihracinda bulunduk ama 1 yıl gibi çok kısa vade söz konusuydu ve faizler göreceli olarak daha yüksekti. Yurt dışında vade 7 yıla kadar çıkabiliyor, faizi de düşük.
Hızlı büyümek için dış kaynak gerekli
Halkımız gerçekten dış borç konusunda duyarlılık taşıyor. Ama öte yandan da hızla büyümek ve çağdaşlaşmak istiyor. Bu ikisi birbiriyle çelişkili. Büyümeyi iç kaynaklardan finanse edebilmek için daha çok tasarruf etmeliyiz. Ama tasarrufumuz az. İnsanlarımızın yüzde 60'ı kentlerde yaşıyor. Ama kent yönetimleri kamu gelirlerinden yüzde 9,6'lık bir pay alıyor. Ankara da hızla dönüşmeli ve değişmeli. Bu işi, bu az kaynakla yapamayız. O nedenle yurt dışına çıkarak yeni kaynak arayışına girdik.
Rating yaptırmaya nasıl karar verdik?
Önce uluslararası sermaye piyasalarında 'private placement' yöntemiyle tahvil sattık. Sonra rating başvurusu yapmak kolaylaştı. Çünkü o pazara çıkmıştık ve buradaki yerimizin korunması için bir süre sonra rating noktasına gelmeliydik. Önce kendimizi değerlendirdik, hesabımıza kitabımıza baktık. Yaptırmazsak sonuç ne olabilir diye araştırdık. Sonuç kötü çıksaydı, yine eski yöntemle borçlanmaya devam edecektik.
Parayı iyi değerlendiriyoruz
Repo ve swap yapıyoruz ve son derece yararlı sonuçlar alıyoruz. Ayrıca yeni mali araçlar geliştirdik. Paramızı Merkez Bankasında veya kamu bankalarında tutma zorunluluğumuz vardı. Ama biz daha ileri düzeyde bir kaynak yaratmak istiyoruz. Gittik Hazine tahvilleri satın aldık. Böylece belediyeciler, ilk defa tahvil ihalesine girmiş oldu.
------------
Samurai Bond Piyasasi Nedir?
Samurai Bond Piyasası büyük çaplı yatırımcı kuruluşlardan bireysel yatırımcılara kadar geniş tabana yayılan yelpazesiyle, Japon sermaye piyasasının en önemli mekanizması olarak değerlendiriliyor. Piyasaya girebilmek için Japonya Maliye Bakanlığının kabul ettiği Japon ve ABD menşeli rating kuruluşlarından (derecelendirme şirketleri) en az BBB notunun alınması gerekiyor. Türkiye bu yılın ortalarında Samurai Bond Piyasasında Nomura Securities ve Sakura Bank aracılığıyla ilk kez 50 milyar yen tutarında bir dış borçlanma gerçekleştirmişti.
(Bu haber haftalık Ekonomik Panorama dergisinin 29 Kasım-05 Aralık 1992 tarihli, Yıl: 5, Sayı: 49'da yayınlanmıştır.)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder