Cahit UYANIK
Şimdiki Rusya, 1920'lerin Sovyetler Birliği; Gazi Mustafa Kemal Atatürk liderliğinde, 1919-1922 yılları arasında yürüttüğümüz Kurtuluş Savaşımıza ne kadarlık mali yardımda bulundu?
Bu konu Türkiye'de zaman zaman tartışılıyor. Tartışmalarda bazen 'Sovyetlerden yardım alınmadı' diyen bilgisiz ve cahil insanlara da rastlanabiliyor.
Rusya'nın Ankara Büyükelçiliği, 30 Haziran 2026 tarihinde bir paylaşımda bulunarak bu konulara belgelere dayanan açıklamalar getirdi ve Sovyetlerin Kurtuluş Savaşımıza 900 milyon dolar civarında mali yardım sağladığını bildirdi.
Lenin imzali ilk mali yardım kararının 105. Yılında 30 Haziran 1921 tarihli resmi belgeyi paylaşan Elçilik şöyle dedi:
"30 Haziran 1921'de, Halk Komiserleri Konseyi Başkanı Vladimir Lenin, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) 5 milyon altın ruble (bugünün parasıyla yaklaşık 452 milyon ABD dolara denk geliyor) tutarında mali yardım sağlayan bir kararname imzaladı.
Genç Sovyet ve Türk devletleri arasındaki ilgili anlaşma, TBMM hükümetinin Dışişleri Bakanı Bekir Sami başkanlığındaki bir Türk heyetinin Moskova ziyareti sırasında, 1920 yazında sağlandı.
Türk Milli Kurtuluş Savaşı döneminde, yalnızca Sovyet hükümetinden gelen toplam mali desteğin 10 milyon altın ruble (bugünkü değeri yaklaşık 0,9 milyar ABD dolara denk geliyor) olduğunu belirtmek gerekir."
-----------
Not: Türkiye'nin 1921 yılında GSYİH'sı dolar olarak ne kadardı?
1921 yılına ait resmi ve net bir GSYİH (milli gelir) verisi bulunmamaktadır.
Bunun temel nedenleri şunlardır:
Resmi Kayıt Yokluğu: Türkiye Cumhuriyeti'ne ait ilk düzenli ve resmi ekonomik veriler (GSYİH dahil) Cumhuriyet'in ilanından sonra, 1923 yılı baz alınarak hesaplanmaya başlanmıştır. Türkiye 1923 yılında yaklaşık 1,1 milyar dolar milli gelirle yola çıkmıştır.
Savaş Dönemi: 1921 yılı, Kurtuluş Savaşı'nın (Milli Mücadele) en yoğun geçtiği, meclis hükümetinin bütçe kaynaklarını tamamen cepheye aktardığı ve modern anlamda ulusal hesap sistemlerinin henüz kurulamadığı bir dönemdir.
Akademik Tahminler: Tarihsel ekonomi çalışmaları (Maddison Project gibi), Osmanlı'nın son dönemi ve Cumhuriyet'in hemen öncesindeki savaş yıllarında (1914-1922) kişi başına düşen gelirin ve toplam üretimin, Birinci Dünya Savaşı öncesindeki (1913) seviyelerin %50'sinden fazla gerilediğini tahmin etmektedir. Ekonomi ancak 1929 yılında yeniden 1913 seviyelerine dönebilmiştir.
(Gemini AI)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder