"HER KENTE BİR HAVAALANI, 25 YENİ YAT LİMANI..."
Havaalanı projeleri, Boğaz Tüp Geçişi, demiryolları, hava ulaştırma güvenliği ve yeni yat limanları... Ulaştırma Bakanı Erek; biten, inşası süren, ihale, proje ve planlama aşamasındaki milyarlarca dolarlık ulaştırma projelerini tüm ayrıntıları ile anlattı. Erek, her kentte en az bir havaalanı olmasını istediklerini ve 3 yılda 40 havaalanını hizmete açmayı hedeflediklerini bildirdi.
Cahit UYANIK / Leyla YARATAN
 |
| Ali Şevki Erek |
Ulaştırma Bakanı Ali Şevki Erek, 2000'li yıllara doğru Türkiye'nin ulaştırma proje ve planlarıyla ilgili sorularımızı yanıtladı:
İntermedya Ekonomi: Ulaştırma Bakanlığı önümüzdeki günler için neler planlıyor?
Erek: Hizmetteki ana prensibimiz, her siyasetçi için geçerli olan ilke; devraldığı kurumu daha ileriye götürmektir. Şüphesiz aynı duyguyu biz de taşıyoruz. Aldığımız Ulaştırma Bakanlığı bayrağını çok daha ileri uçlara taşımak için var gücümüzle çalışıyoruz. Bakanlığın amacı, asgariden her kente bir havaalanı... Bu, 21. Yüzyılın gereğidir. Ancak ihracat, ithalat, ticaret, fabrika ve turizm yoğunluğu bulunan kentlerimizde ihtiyaca göre 1'den fazla hava alanı da olacak.
- Bu hedef için kaç havaalanı yapılması gerekiyor ve maliyetleri ne?
Erek: 1995, '96, '97 yıllarında 40 havaalanı hizmete sokmak kararındayız. Bunların bir kısmının etüt-proje, bir kısmının ihale, bir kısmının üzerinde ilk çalışmalar süratle devam ediyor. Bir kısmı da açılışa hazır hale gelmiş. Resmi açılış töreni yapılması çalışmaları son aşamaya gelmiş olan hava alanları Gümüşhane, Çanakkale, İskenderun, Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Manisa, Siirt, Tokat, Aydın, Eskişehir, Isparta-Merkez'dir. Bunların bir kısmı resmen açılmamış olsa da çalışıyor. Kalanları Eylül'de, Ekim'de, Kasım'da veya yıl sonunda çalışmaya başlayacak. Mesela Isparta'yı Kasım'a bitirmeyi amaçlıyoruz. Kastamonu'yu bu yıl sonunda bitiremezsek önümüzdeki sezonda devreye alacağız. Ağrı'da şartlar müsait olursa Ekim, Nevşehir'de ise bu yıl sonuna veya en geç önümüzdeki turizm sezonunun başına hazır etme mücadelesini veriyoruz. Havaalanlarının maliyeti pist uzunluğuna göre, terminalin iç ve dış hatlara hizmet vermesine göre değişir. Ama bir havaalanının en asgarisiyle bugünkü maliyeti 100 milyar lira...
- Bunların dışındaki havaalanı çalışmalarından durum nedir?
Erek: Konya Havaalanının terminal inşaatını başlattık. Burada askeri pistten istifade ettiğimiz için inşaat süresince pisti sivil havacılık trafiğine açmayı düşünüyoruz. Ordu, Ünye, Zonguldak, Çaycuma, Ağrı, İzmir-Selçuk, Çorum, Kastamonu, Nevşehir-Tuzköy havaalanı inşaatları da sürüyor. En geç 1996'da biter ve hizmete girerler. Yapımı devam eden Adıyaman, Antalya-Gazipaşa, Balıkesir-Körfez, Uşak, Edirne-Demirhanlı, İzmir-Çeşme'de ise inşaat faaliyetleri sürüyor. Ayrıca Mardin, Bozcaada, Niğde, Hatay, Bingöl, Ordu-Gülyalı, Aydın-Afrodisyas, Iğdır, Aksaray, Hakkari-Yüksekova, Yozgat'a da havaalanı yapmayı planlıyoruz. Bu konuda araştırma ekipleri çalışıyor.
- Doğu Anadolu Bölgesine de ciddi şekilde havaalanı yatırımları yapılıyor anlaşılan...
Erek: Doğrudur. Van'a yeni bir alan yapmayı planlıyoruz. Eğer göl yükselmeye devam ederse diye mevcut havaalanı için uzun ve orta vadede tedbirler alıyoruz. Van'a gittim, mevcut yeri gördüm. Herşeyden önce Van Havaalanı pistinin garantiye alınması yani şu anda gölün yükselmesine karşı kısa vadede korunması için tahkimat ihalesi yapıyoruz. Teknik ekip gönderdik, orta ve uzun vadede Van'a kıyamete kadar su basmayacak yepyeni bir havaalanı yer tespiti yapıldı. Çalışmalar bitince Van'a ikinci havaalanını programa alacağız ve ihalesini gerçekleştireceğiz. Ayrıca Şırnak'a yeni bir havaalanı yapmayı düşünüyoruz; bir ekip gitti. Yüksekova'ya yapıyoruz. Kars Terminali açılışa hazır hale geldi. Kars, Ağrı, Van, Iğdır, Bingöl, Siirt, Yüksekova, Kahramanmaraş ve Mardin... Sadece Doğu Bölgesindeki 9 havaalanı... İlave inşaat yapılacak, mevcut işleyen Erzurum, Sivas, Adıyaman, Şanlıurfa ve Diyarbakır havaalanları da var. Projeleri hazırlanıyor. Böylece Doğu'da asgariden 10 havalimanını 1995, '96 ve '97'de devreye alacağız.
- Askeri havaalanlarından da yararlanılacak mi?
Erek: Bugün Devlet Hava Meydanları İşletmesi 23 havaalanı işletiyor; bunun 9'u askeri... Askeri pistler, sivil havacılık hizmetine dönüştürülmüş. Şimdi yeni 7 askeri havaalanı pistini daha sivil havacılığın hizmetine veriyoruz. Konya Terminali binasını ihale ettik, inşaatı başladı. İnşaat sürerken pistten yararlanabilelim diye Genelkurmay ile görüşmelerimiz sürüyor. Bursa'da alternatifli yer tercihi vardı. İhaleye çıkardık, 8 milyar lira bedelle müteahhit belli oldu, Maliyeden vizesi geldi. Sayıştay'dan vizesi gelince yer teslimi yapıp Eylül veya Ekim'de temelini atacağız. Diğerleri ise Balıkesir, Batman, Kocaeli- Cengiz Topel, Çorlu, Erciyes-Erkilet. Bunlardan Erkilet Terminali temel atmaya hazır...
- İstanbul'da havalimanları açısından neler yapılıyor?
Erek: İstanbul havzası, Atatürk Havalimanının yoğun yükünü hafifletici bir havalimanları kampüsüne dönüşecektir. Atatürk Havalimanının Ekim ayında yılda 3,5 milyon yolcu kapasiteli charter terminali devreye sokulacak. İki sene sürüncemede kalan eski ihaleyi iptal ettim ve Yap-İşlet-Devret (YİD) formülü ile yeniden ihaleye çıkardım. Bu bittiğinde dış hatlar terminal kapasitesi yıllık 14 milyon yolcuya çıkacak. İkinci olarak Tekirdağ-Çorlu'ya 3 bin 300 metre uzunluk, 45 metre eninde pist yapıyoruz. İhalesi bitti, 1 milyon yolcuya hitap edecek. Üçüncü olarak İzmit-Cengiz Topel pistini ihaleye çıkardık, temeli atılacak. Yılda 360 bin yolcu kapasiteli, 3 bin metrelik, 30 metre eninde pisti var. 1.800 metrekarelik terminal binası yapılacak. Bu iki havaalanı hizmete alındıktan sonra İstanbul'un yükü hem Marmara hem Trakya'ya hitap eden bir biçimde hafifleyecek.
- İstanbul-Anadolu Yakası Pendik-Kurtköy'de yeni bir havalimanı planlanıyordu....
Erek: Burada 15 milyon metrekarelik bir alan Savunma Sanayii Müsteşarlığınca (SSB) istimlak edilmiş. Buraya uluslararası bir havaalanı yapma kararı aldık. Kurtköy'de SSB'nin uhdesindeki araziyi alacağız ve 3 milyon yolcuya hizmet verecek bir havaalanı yapacağız. 3 bin metrelik, 45 metre eninde uluslararası nitelikte yepyeni bir alan... İstimlak bedeli için 5 milyon dolar civarında para ödenmiş ama biz bunu devirle, parasız halledeceğiz. Ayrıca Bursa var, yılda 2 milyon yolcu kapasiteli... Bursa'nın turistine, konfeksiyon, trikotaj, yaş meyve sebze ihracatına hizmet verecek. Edirne-Demirhanlı Havaalanı 300 bin yolcu kapasiteli. RJ-100 uçaklarının inebileceğı bir havaalanının etüt ve projesi sürüyor. Program aşamasında, valilik olanaklarını da devreye sokarak yapma kararındayız. Böylece Bursa, Edirne, Çorlu, Kurtköy, Cengiz Topel ve ilave Atatürk Havalimanı projesi itibarıyla en az 20 yıllık ihtiyaca yanıt verecek bir kampüs ortaya çıkacak.
- Demiryollarına yatırım için neler yapılıyor?
Erek: Demiryollarındaki zararı aşağıya çekme kararımız var. Takribi 1994 zararı 25 trilyon lira. Demiryollarındaki atıl kapasiteyi, varsa gayrimenkulleri ve diğer tesisleri rantabl hale getirerek mevcut faiz ve borç miktarını telafi etmeye çalışacağız ki Devlet Demir Yolları kendi yağı ile kavrulabilsin. Dünya Bankasından alınan krediyle elektrifikasyon, sinyalizasyon, Hızlı Tren, İstanbul-Ankara hattının yenilenmesi konuları da sürecek. Bir de Boğaz Tüp Geçişi önemli. 1.800 metre uzunluğundaki Tüp Geçişinin maliyeti 1 milyar dolar civarında. 12 kilometrelik bağlantı yolları ile beraber Yüksek Planlama Kurulunca izin verildiği taktirde YİD formülüyle gündeme getireceğiz. Bu konuda belediye ile koordineli çalışmamız doğaldır. Çalışmalar işbirliği ile yürürse yararlı birşeydir. İşbirliğine her zaman açığız. Zaten teşkilat kanunu bu konudaki mutlak yetkiyi Ulaştırma Bakanlığına vermiştir.
- Milli Monitör Sistemi ile ilgili ihale ne aşamada?
Erek: İhalesi Haziran ayında açıldı. Tekliflerin verilmesi Ekim ayında bitecek. Tekliflere göre kesin bir sonuca varılacak. Büyük bir ihale... Milli Monitör Sistemi frekansların düzenlenmesi, kontrolü, nerede neyin yapıldığının tam anlamıyla tespitine imkan verecek çağın gerektirdiği bir sistemdir. Yoksa Atatürk Havalimanına inecek bir uçak, telsizinde Radyo 76'dan İbrahim Tatlıses'in türküsünü dinleyebilir.
- Bu ihale ile ilgili geçmişte bazı iddialar ortaya atılmıştı...
Erek: İhalemiz tüm dünyaya açık ilan edilmiştir. Şu anda bize gelen bir usulsüzlük yok. Çünkü bu ihale hazırlıkları, değerlemeleri yapılmış, ihale kararı alınmış ve ihaleye çıkarılmış. İşin önemli olan kısmı, ihalenin bitim tarihidir, gelecek tekliflerin değerlendirilmesidir. Titizliği her zaman göstereceğiz. Konuya Türkiye'nin milli yararına yaklaşacağız, tek bir kuruşuna zarar getirtmeyiz. En ince ayrıntılarıyla gözeterek, denetleyerek sonuca ulaşma kararındayız.
- Turizm bağlantılı ulaştırma hizmetleri, özellikle yeni yat limanları inşası konusunda projeleriniz var mı?
Erek: Elbette var. Sayın Başbakan mevcut ve inşası süren yat limanlarının yanı sıra 7 yerde daha yat limanı yapılması talimatı verdi. Bunlar Fethiye, Göcek, Marmaris-2, Bodrum-2, Bozburun, Belek ve Datça'dır. İlk araştırmalara başladık. Ayrıca önümüzdeki günlerde YİD modeliyle Antalya Büyük Yat Limanı, Kemer Yat Yanaşma Yeri, Muğla-Ören Yat Limanı, Dalaman Yat ve Deniz Otobüsü Limanını ilana çıkıyoruz. Bugün Türkiye'nin yat limanı kapasitesi 5 bin civarında. Akdeniz'deki turizm pastası 10-15 milyar dolar. Türkiye'nin yat limanları dolayısıyla 1-1,5 milyar dolarlık geliri var. Bu pastayı 5 milyar dolara ulaştırmak amacındayız. Karadeniz'de Trabzon, Marmara'da Yalova Yat Limanını ihale ettik, müteahhitleri belli oldu. Muğla'da Tuzla, Köyceğiz, Dalyan Yat Limanı da bu yıl içinde ihale edilecek. Böylece yeni 25 yat limanını devreye alacağız.
- Karadeniz bu konuda biraz ihmal mi ediliyor?
Erek: Hayır. Bu sene temel attığımız, işletmeye başladığımız veya geç kaldığımız 50 civarında balıkçı barınağı var. Aynı zamanda yat limanı olarak da kullanacağız. Kastamonu ve Sinop'a 6 balıkçı barınağının temelini attım, birini hizmete aldım. Çatalzeytin, Abana, İnebolu-Ilıcak, İlişi, İlyasbey, Evrenye, Özlüce, Türkeli ve Çayeli balıkçı barınakları aynı zamanda Karadeniz'in turizm potansiyelini harekete geçirmek üzere devreye girecek. Yat turizmini oraya da sokacağız. Bu projelerin bir kısmı YİD, bir kısmı dışarıdan kredi, bir kısmı devlet kaynaklarıyla yapılacak. Bu projelerde YİD'in payı yüzde 20'yi aşmaz.
- Bakanlığınız YİD modeli konusunda ciddi bir uğraş içinde anlaşılan... YİD modeliyle ilgili olarak yatırımcıların hala tereddütleri var değil mi?
Erek: Bizimkisi çok ihtiyari ve kabataslak bir programdır. Ancak YİD kanunu çıkalı 12-13 ay oldu. Anayasa Mahkemesi iki maddesini iptal etti ve gerekçesini henüz yayınlamadı. Bu konudaki bir kısım şeylere rağmen, biz kararlı olarak bu söylediğim 9 yat limanıyla beraber 3 Terminali YİD'le ihaleye çıkarıyoruz. YİD'de adam trilyonları dökecek ve 10-15 sene sonra sana devredecek. O döktüğü parayı kazanabilmesi gerekli. Getirisi az ama sosyal faydası yüksek olan, uzun vadede ihracat ve turizm potansiyeli büyük yerlerdeki yatırimlar için Hazine devreye girecek.
(Bu röportaj haftalık İntermedya Ekonomi dergisinin 27 Ağustos-02 Eylül 1995 tarihli, Yıl:2, Sayı:30'da yayınlanmıştır.)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder