- FON VURGUNU OLAYINI YİNE BİR BAŞKA 'FON' ÇÖZECEK: TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONU...
- TMSF 2001 SONRASINDA BATIK BANKA SAHİPLERİNDEN 23,2 MİLYAR DOLAR TAHSİL ETMİŞTİ; FON VURGUNUNUN BOYUTU İSE 12-13 MİLYAR DOLAR... RAHATLIKLA ALTINDAN KALKAR DİYE DÜŞÜNÜYORUM
Cahit UYANIK
Yıl: 1999-2001 arası...
Tüm ekonomi muhabirleri TRT Radyo-1'in sabah saat 07.30'daki bültenini dinlemeden güne başlayamıyordu. Çünkü el konularak Fon'a devredilen bankalara ilişkin haberler, ilk oradan duyuruluyordu. Yanlış anımsamıyorsam böyle böyle el konulan 25 bankaya ait neredeyse aynı sayıda duyuru Radyo-1'in bültenleri ile gündemi değiştirmişti.
Dikkat ederseniz bu duyurulardaki Fon'un resmi adı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuydu (TMSF)... Aslında TMSF bankalardaki tasarrufların bir bölümünün sigorta edilmesi yani banka batarsa mevduat sahibine geri ödeme yapma garantisi verilmesi için 1983 yılında kurulmuştu. Bankalar topladıkları mevduatları küçük oranlı bir prim ödeyerek sigorta ettiriyor, primler de bir fonda toplanıyordu. İsmi o fondan geliyordu.
Başından itibaren Merkez Bankasının yürüttüğü bu görevin çok ilginç bir uygulamasını Tansu Çiller'in başbakanlığı döneminde görmüştüm. Çiller 1994 Krizi sonrasında ekonomide yaşanan güven bunalımını bir türlü aşamıyordu. Yüksek faizler ödeneceği söylense de insanlar 'Ya batarsa!' korkusu yüzünden parasını bankalara götürüp mevduata yatırmıyor, yastık altında döviz ve altın olarak tutuyordu. Hiç unutmuyorum Çiller, yazın sıcak günlerinden birinde, Kızılay'daki Eski Başbakanlık Binasında Merkez Bankası Başkanı Yaman Törüner ile bir basın toplantısı düzenledi. Çiller'in 'Şimdi Yaman Bey'in sizlere bir açıklaması olacak' pasını alan Törüner; ceketinin sağ cebinden katlanmış bir kağıdı çıkarıp "Merkez Bankası olarak, bankalardaki tüm mevduatlar istisnasız biçimde, süresiz olarak, yüzde 100 güvencemiz altına alınmıştır" açıklamasını yaptı, kağıdı geri cebine koydu ve sustu. Törüner'in bu açıklamayı cebindeki kağıttan çıkarıp okuması vatandaşa "Merak etmeyin cebinizdeki para hükümetin değil, devletin güvencesindedir" anlamına geliyordu. Bu açıklamadan sonra bankalar yeniden mevduat toplayabildiler.
Tasarruf mevduatlarına verilen yüzde 100 güvence Ak Parti iktidarında bile sürdü. Bankacılık sistemi reforme edilince ancak belli sınırlara çekilebildi. (Şu an itibarıyla TMSF 1,2 milyon TL'ye kadar mevduatı garanti ediyor ama yılbaşında bunun 1,5 milyon TL'ye yükseltilmesini bekliyorum.)
Egebank, Impexbank vb. bankalar batınca TMSF'ye 1994 yılında 'Banka Hastanesi' yani bankaların mali yapısını güçlendirme ve yeniden yapılandırma yetkisi tanındı. TMSF 1999 yılında Merkez Bankasından alınarak BDDK'ya bağlandı. Batık bankaların sahiplerinden oluşan onlarca milyar dolarlık alacağın tahsilatı için TMSF 2003 yılında hiç kimseye bağlı olmayan özerk bir yapıya dönüştürüldü. 15 Temmuz Darbe Girişiminden sonra ise TMSF'nin yetkileri genişletilerek mahkeme kararları ile el konulan şirketlere kayyımlık görev ve yetkisi tanındı.
TMSF şimdilerde Fon Vurgunu olaylarının içine balıklama girmesiyle yeniden önemli bir görev üstlendi. Sosyal medyaya yansıyan bilgilere göre Fon Vurgununda 10 milyon TL ve üzerinde haksız kazanç sağladığı tespit edilenler TMSF avukatlarınca 'gönüllü iade'ye davet ediliyor. 'İade filan yapmıyorum' diyenlerin ise mal varlıkları ve hesaplarına tedbir konuluyor. Bu gönüllü iadeye davet rakamının bir hafta-10 gün içinde 5 milyon TL'ye düşürüleceği de söyleniyor.
Sosyal medyadaki bir kullanıcı söz gelimi; 11 milyon TL'sini kısa sürede 25 milyon 'yaptığını' ve parasını çektiğini, iade de etmeyeceğini ballandıra ballandıra anlatıyor. Oysa ortada büyük bir yatırım becerisi ile kısa zaman zarfında 2'ye katlanan bir para filan yok aslında... Bir Ponzi Oyunu organizatörünün bir başkasından aldığı parayı o yatırım dahisine (!) aktarması var sadece... Yani o kazanç fiktif, hayali... Yatırım gurusu havasına girip afra tafra yaparak o konuşup duranlar, kendilerini birşey sanmasınlar sonuçta...
Devlet Fon Vurgununa karışanlardan paraları geri almada TMSF aracılığıyla sessiz sedasız 'clawback' usulüne geçiş yaptı, herkesin haberi olsun. 'Clawback'i Türkçe'ye 'Pençe atarak, zorla tahsil etmek' olarak çevirebiliriz. TMSF'nin bu tip tahsilatlar konusunda mevzuat açısından eli oldukça güçlü. Üstelik yurt içi ve yurt dışı takip ve tahsilat konusunda tecrübeli de...
TMSF, 2001 Krizinden sonra devralınan batık bankalardan ve hâkim ortaklardan toplam 23,2 milyar dolar tahsilat gerçekleştirmişti. Bu tahsilatları sonra Hazine'ye devrederek kamunun elini hayli rahatlatmıştı, hatırlatırım... Mevcut Fon olayının boyutu ise 17-18 milyar dolar. Ana paralar çıktıktan sonra vurgun kısmının 12-13 milyar dolar olduğunu tahmin ediyorum ki (Her ağzını açan, '1 koydum 3 aldım' diyor çünkü) TMSF'nin bu işin altından rahatlıkla kalkacağını düşünüyorum. Fon vurgunu ile ilgisi olmayan, sadece BİST'teki hisseler üzerinden elde edilen haksız kazançlara da (FBSK ve OZATD hissesinde olduğu gibi) 'pençe' atılmasıyla bu rakamın 17-18 milyar doları geçeceğini tahmin ediyorum.
Nihayetinde; Fon Vurgunu olayını yine bir başka Fon çözecek diye düşünüyorum. Hadi hayırlısı...
(Bu yazı 12 Kasım 2026 tarihinde Facebook sayfamda yayınlanmıştır.)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder