Yeni Vergi Paketi Ne Getiriyor?
DAHA ADALETLİ VE TEŞVİK EDİCİ
Vergi paketi sonunda yasalaştı. Yasa; vergi gelirlerini artırıcı, vergi adaletini sağlayıcı ve ekonomik canlanmayı teşvik edici düzenlemeleri beraberinde getiriyor. Bu çerçevede bankalara 'asgari kurumlar vergisi' gelirken; asgari ücretin vergi dışı bırakılmasının da yolu açıldı.
Cahit UYANIK
Maliye ve Gümrük Bakanı Sümer Oral tarafından hazırlanan ve uzun zamandır Meclis'te bekleyen vergi paketi sonunda yasalaştı. Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın imzasının ardından yürürlüğe girecek yasa, genel olarak vergi gelirlerini artırıcı, vergi adaletini sağlayıcı ve ekonomik canlanmayı teşvik edici önemli düzenlemeleri beraberinde getiriyor.
Banka karlarına 'asgari kurumlar vergisi' geldi
Yaklaşık 30 yıldır vergi sorunları ile haşır neşir olan Bakan Sümer Oral, enflasyonla mücadele için vergi gelirlerinin artırılması gerektiğini her fırsatta savunuyordu. Bu amaçla yapılan düzenlemelerden ilki 'Asgari Kurumlar Vergisi' olarak adlandırıldı. Buna göre kurumlar vergisi mükellefi şirketlerin, -her nevi muafiyet ve istisnaya rağmen- ödeyecekleri vergi, yüzde 46'lık kurumlar vergisi oranının yarısı olarak belirleniyor. Böylece asgari kurumlar vergisi oranı yüzde 23 oluyor. Maliye bu düzenlemeyle trilyonları aşan karlar sağlamalarına karşın, istisna ve muafiyetler sebebiyle çok düşük tutarlarda vergi ödeyen bankaları hedefliyor.
Gayrimenkul satışından sağlanan kazançlara yeni düzenleme
Vergi gelirlerinin arttırılması ile ilgili ikinci düzenleme ise gayrimenkul alım satımlarındaki vergi kaçaklarını önlemek ve kentsel rantları vergilendirmeye yönelik... Buna göre tapu kadastro işlemlerinden alınan harçlar enflasyona endeksleniyor. Örneğin bir gayrimenkulün devir bedeli, daha önce beyan edilen emlak vergisi değerinin her yıl toptan eşya fiyat endeksi kadar arttırılması yoluyla belirlenecek. Bu sayede tapu harçlarından sağlanan gelirin enflasyon karşısındaki aşınması önlenecek. Ayrıca gayrimenkullerin elden çıkarılmasından doğan kazançların vergilendirilmesi için geçerli olan 1 yillık süre 4 yıla uzatılıyor. Böylece bu tip işlemlerin geriye dönük olarak araştırılma ve vergilendirilmesinde yaşanan zaman sıkışıklığı giderilirken, vergilendirme kapsamına daha fazla gayrimenkul alım satım işlemi alınmış oluyor.
Vakıfların vergi muafiyetinin kapsamı daraltılıyor
Vergi gelirlerini artırmayı amaçlayan son tedbir ise vergi muafiyetine sahip vakıflarla ilgili... Düzenleme ile bu tip vakıfların sadece eğitim, sağlık, kültür ve bilimsel araştırmaya yönelik olarak kurduğu iktisadi işletmeler vergi muafiyeti kapsamında bırakılıyor. Bunun dışındaki vakıf işletmeleri için -vergi muafiyetine sahip olunsa bile- normal vergilendirme prosedürü geçerli olacak.
Asgari ücretin vergi dışında bırakılması için ilk adım
Asgari ücretin vergi dışında bırakılmasına imkan tanıyacak düzenleme ise pakette vergi adaletini sağlamaya yönelik önemli bir tedbir olarak kendini gösteriyor. Bakanlar Kuruluna her mükellefe uygulanan özel indirim tutarını asgari ücrete kadar artırma yetkisi veriliyor. Bu sayede asgari ücretlinin kazancı vergi dışı bırakılabilecek. Bakanlar Kurulu böylece sürekli değişen ekonomik şartlarda vergi adaletini sağlamak için önemli bir araca sahip oluyor.
Yabancı sermayeye amortisman teşviki...
Paketin üçüncü ayağında ekonomik faaliyetleri canlandırıcı ve iş dünyasını vergi açısından rahatlatıcı bazı önlemler de yer alıyor.
● Buna göre portföylerinin en az yüzde 25'ini hisse senedinden oluşturan yatırım fonlarına vergi muafiyeti tanınıyor.
● Ayrıca kurumların iştirak hisselerini veya gayrimenkullerini satarak sağladıkları geliri sermayelerine katmaları durumunda; tanınan vergi muafiyeti de geçici olmaktan çıkarılarak kalıcı hale getiriliyor.
● Bir başka düzenleme ile Bakanlar Kuruluna yurt dışında yürütülen inşaat, onarım, montaj ve teknik hizmetlere tanınan vergi muafiyetini ülkeler ve iş kollarına göre genişletme yetkisi veriliyor.
● Pakette yabancı sermayeyi özendirici önemli bir teşvik de var. Buna göre dar mükellefler, bu yıldan başlamak üzere sabit kıymetlerini yeniden değerlemeye tabi tutabilecek ve bu bedel üzerinden amortisman ayırabilecek.
● Ayrıca yeni düzenlemeyle ithalatta alınan belediye hissesi, ulaştırma alt yapıları resmi ile damga resmi yürürlükten kaldırılıyor. Bundan sonra ithalattan sadece gümrük vergisi alınacak. Ancak ithalattan alınan çeşitli fonlarla ilgili uygulama ise sürecek.
--------------------
Sümer Oral bugünlerde uykusuz
Maliye ve Gümrük Bakanı Sümer Oral oldukça zor günler geçiriyor. Affa rağmen vergi borçlarını ödememekte direnen 670 kişi Oral'ın rahatsızlığının başlıca nedeni... Kamuoyunun büyük çoğunluğunun düşüncesinin bu listenin açıklanması yönünde olduğu ise bilinen bir gerçek. İşte geçen hafta Oral'ın, aslında yeni vergi paketini anlatmak için düzenlediği basın toplantısı adeta gazetecilerle meydan muharebesine dönüştü. Önce paketin getirdiklerini sakin sakin dinleyen basın mensupları ilk fırsatta söz konusu 'açıklanmayan liste' konusuna girdi. Oral bu mesele hakkında özetle şöyle konuştu:
"Vergi Usul Kanununun vergi mahremiyeti ile ilgili 5. Maddesi böyle bir liste açıklama yapmamızı engelliyor. Bazı insanların vergi affına rağmen borçlarını ödemedikleri doğrudur. Ama biz bu insanlarla hukuk yoluyla mücadele edeceğiz."
Oral etrafını çeviren gazeteciler ordusunun "Ücretliler beyan usulü ile vergilendirilse ne olur?", "Çok vergi ödeyenleri açıklıyorsunuz da hiç vermeyeni neden saklıyorsunuz?" yollu sorularına kaçamak yanıtlar verdi. Bir ara Bakan Oral bir gazetecinin 'Vergi sistemindeki adaletsizliklerin sizi rahatsız ettiği olmuyor mu?' sorusunu "Olmaz mı hiç? Geceleri ter içinde uyandığım zamanlar var" diye cevaplandırdı.
Bir yanda her maaş günü vergi adaletsizliğini bordrolarında yaşayan 'ücretliler', bir yanda devletin affına rağmen vergi ödemeye tenezzül etmeyen 'beyannameliler', öbür yanda ise uykuları kaçan bir Maliye ve Gümrük Bakanı... Türkiye'deki en son vergi manzarası böyle...
(Bu haber haftalık Ekonomik Panorama dergisinin 05-12 Temmuz 1992 tarihli Yıl: 5, Sayı: 28'de yayınlanmıştır.)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder