Cahit UYANIK
Bay Kemal'in SSK Genel Müdürü iken yazdığı bir bilimsel makalenin girişi...
Bu makaleyi bulunca, maziye daldım yine...
Nasıl mı?
Türkiye'de sosyal güvenlik sistemi...
İlk batış sinyallerini 70'li yıllara girerken verince...
ILO'nun ünlü aktüerya uzmanı Mr. Zelenka Türkiye'ye davet edilmiş ve bir rapor yazdırılmıştı.
Zelenka 52 yıl önce yani 1971 yılında "Bu kafayla giderseniz sisteminiz 20 yıl içinde batar" diye bir rapor bırakıp gitmişti.
Elbette batmamak için yapılması gereken işlerin listesiyle beraber...
Ama laf-söz dinlememe hastalığımız yine depreşmiş...
Adam bunu söylememiş gibi...
Arabayı (Sosyal güvenlik sistemini) duvara çarptırmak için elinden geleni yapmıştı güzide (!?) siyasetçilerimiz.
Zelenka'nın bahsettiği o 20 yıl da...
Göz açıp kapatana kadar geçmiş...
Kılıçdaroğlu, batağa sürüklenen SSK'ya Genel Müdür olmuştu 90'lı yılların başında...
Gazeteci olarak sosyal güvenlik meselemizin nasıl çözülebileceğini konuştuğum Kılıçdaroğlu bana...
Bürokraside çok ünlü olan, herkesin bildiği ama kimsenin gereğini yapmadığı bu Zelenka raporundan bahseden ilk isim olmuştu.
Kılıçdaroğlu'nun makalesinde de Zelenka ile karşılaşınca...
Mr. Zelenka ile sizi tanıştırayım istedim.
Mr. Zelenka büyük olasılıkla vefat etmiştir şimdiye kadar...
Google taramasından ön ismini bile bulamadım zaten...
Kimdi, neden bu kadar ünlüydü?
Bu ilginç soyadı hangi milletten kaynaklanıyordu
Öğrenemedim.
(Türkiye'de Lucas Zelenka adlı bir futbolcu oynamış, Çek Cumhuriyetinden... Belki Çekoslovakyalıydı bizim Mr. Zelenka...)
Ve üzüldüm...
Ekonomi tarihçiliğinde çok geriyiz çoookkk...
(Bu yazı 30 Mart 2023 tarihinde Facebook sayfamda yayınlanmıştır)
---------
Not: Antoine Zelenka kimdir?
ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü) bünyesinde sosyal güvenlik uzmanı ve aktüer olarak görev yapmış olan Antoine Zelenka, 1970'li yıllarda Türk Sosyal Güvenlik Sistemi ve SSK üzerine hazırladığı aktüeryal değerlendirme raporlarıyla, sistemin uzun vadeli mali dengesizliklerine ve erken yaşta emeklilik risklerine dikkat çekmiştir.
Antoine Zelenka'nın Öne Çıkan Özellikleri ve Özgeçmiş Özeti
Mesleği ve Uzmanlığı: Çek Asıllı/Avusturyalı Matematikçi ve Aktüerdir.
ILO Görevi: Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) Sosyal Güvenlik Dairesi'nde uzun yıllar Başaktüer (Chief Actuary) ve yönetici kademelerinde bulunmuştur.
Uluslararası Etkisi: II. Dünya Savaşı sonrasında Latin Amerika, Doğu Avrupa ve Orta Doğu'daki gelişmekte olan ülkelerin sosyal güvenlik ve sigorta sistemlerinin aktüeryal alt yapısını kurup denetleyen en kıdemli ILO uzmanlarından biridir.
Türkiye Raporları: 1970'li yıllarda Türkiye Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK) ve Bağ-Kur'un finansal yapısını inceleyerek hazırladığı ILO teknik raporlarında;
Prim ödeme gün sayılarının düşüklüğü,
Erken emeklilik yaşının aktüeryal dengeyi bozacağı,
Kurumların fon yönetimlerindeki aksaklıklar ve enflasyonist baskılar konularında kapsamlı ve ikaz edici uyarılarda bulunmuştur.
A. Zelenka'nın bireysel biyografisine ilişkin ayrıntılı kişisel veriler (doğum/ölüm tarihi, eğitim detayları) kamuya açık akademik arşivlerde sınırlı olup, ismi temel olarak ILO'nun 1960-1970 dönemi resmi yayınlarında ve Türk sosyal güvenlik tarihi kaynaklarında yer almaktadır.
(Gemini AI)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder