HERKES İNDİRİM BEKLERKEN FED, YAKIN GELECEKTE FAİZ ARTIRIM SİNYALİ VERDİ. YENİ FED TÜRKİYE'Yİ NASIL ETKİLER?

FED Başkanı Kevin Warsh

Cahit UYANIK 

 Yeni FED Türkiye'yi nasıl etkiler?

- Faiz yükseleceği için TR'ye daha az kaynak girişi olur.

- Türkiye'den kaynak çıkışları da yaşanabilir ki bunu önlemek için  faizi yüksek tutmak hatta artırmak gerekebilir.

- TR'nin dışarıdan bulacağı borçların faizi artar.

- Altın fiyatları çok artmayacağı için Hazine'nin altına endeksli borçları hızlı artmaz. Kamu finansmanı rahatlar.

- Faiz artışı ekonomik büyümeyi azaltır, bu da petrol fiyatlarini düşürür, bu da TR'nin enflasyonla mücadelede işine gelir.

- TCMB, FED'in yeni yönetim modeline özenerek daha az iletişimle daha kapalı hale gelebilir.

(Bu yazı 17 Haziran 2026 tarihinde Twitter-X sayfamda yayınlanmıştır.)

FED, FAİZ KARARI AÇIKLARKEN NİYE BİR ARALIK (BUGÜNKÜ YÜZDE 3,50-3,75 OLDUĞU GİBİ) KULLANIYOR, TEK ORAN BELİRLEMİYOR?

Cahit UYANIK 

Federal Rezerv (Fed), para politikasını doğrudan tek bir faiz oranını dikte ederek değil, piyasadaki fon arz ve talebini belirli bir aralıkta tutmaya çalışarak yönettiği için tek bir oran yerine bir hedef aralığı kullanır.

​Fed'in tek bir oran yerine 25 baz puanlık bir aralık (örneğin %3,50 - %3,75) belirlemesinin temel nedenleri şunlardır:

​Piyasa Odaklı Bir Sistem Olması: Fed'in hedeflediği faiz (Federal Funds Rate), bankaların kendi aralarında gecelik olarak borç alıp verirken uyguladıkları faizdir. Bu oran serbest piyasada, bankaların likidite durumuna göre anlık olarak değişir. Fed bu oranı doğrudan "Şu olacak" diye sabitleyemez; bunun yerine piyasaya müdahale ederek oranı belirlediği aralıkta kalmaya zorlar.

​Operasyonel Kolaylık ve Esneklik: Küresel finans sisteminin kalbi olan ABD piyasalarında faizi tamı tamına tek bir puanda (örneğin %3,75) sabit tutmak imkansıza yakındır ve çok büyük maliyetli müdahaleler gerektirir. 25 baz puanlık bir hareket alanı (bant), Fed'e piyasa dalgalanmalarını tolore edebileceği konforlu bir alan sağlar.

(Tıklayın) FED'İN ÜNLÜ 'KARARTMA KURALI' VEYA 'SESSİZLİK DÖNEMİ' NEDİR?

ABD TAHVİL FAİZİNDEKİ YÜKSELİŞ, NEDEN TÜRKİYE'Yİ DE OLUMSUZ ETKİLER?

Bizi neden ilgilendiriyor?

ABD’nin uzun vadeli faizlerinde kalıcı bir yükseliş, sermaye girişine duyarlı ekonomileri genelde aynı anda çalışan 3 kanal üzerinden etkiler: Kur, dış borçlanma maliyeti ve değerleme.

İlk kanal kur tarafı. Dünyanın en güvenli varlığı daha yüksek getiri sunmaya başladığında, gelişen ülkelere yönelen sermayenin iştahı doğal olarak zayıflar. Çünkü yatırımcı artık daha düşük riskle daha yüksek getiri alabiliyordur. Bu da gelişen ülke para birimleri üzerinde baskı yaratır. Merkez bankaları açısından mesele burada zorlaşır. Ya faizi yüksek tutarak sermayeyi içeride tutmaya çalışırsınız ya da kurdaki değer kaybını daha fazla kabul edersiniz.

İkinci kanal dış borçlanma maliyeti. ABD’nin uzun vadeli faizleri yükseldiğinde, eurobond getirileri yukarı gider. Bunun sonucu olarak mevcut sabit kuponlu tahvillerin fiyatı düşer, yeni borçlanmalar ise daha maliyetli hale gelir. 

ABD BAŞKANI TRUMP'IN HEDEFİNDEKİ SİYASET BİLİMİ VE HUKUK EĞİTİMLİ FED BAŞKANI POWELL KİMDİR?

Jerome H. Powell (2022)

Jerome H. Powell, Federal Rezerv Sistemi (FED) Yönetim Kurulu Başkanı olarak ilk olarak 5 Şubat 2018'de dört yıllık bir süre için (Donald Trump'ın ilk başkanlığı döneminde) göreve başladı.  Göreve yeniden 23 Mayıs 2022'de (Başkan Joe Biden tarafından) atandı ve ikinci dört yıllık dönemi için yemin etti. Powell ayrıca, Sistemin başlıca para politikası oluşturma organı olan Federal Açık Piyasa Komitesi'nin (FOMC) Başkanı olarak da görev yapmaktadır.

Powell, 25 Mayıs 2012'den beri (dolmamış bir dönemi doldurmak üzere) FED Yönetim Kurulu üyesi olarak görev yapmaktaydı. Bu süre bitince Yönetim Kurulu'na yeniden atandı (Başkan Barack Obama tarafından) ve 31 Ocak 2028'de sona erecek bir süre için 16 Haziran 2014'te yemin etti. (Yani Powell başkanlıktaki görev süresi 2026'da bittiğinde, yaklaşık 1,5 yıl daha FED Yönetim Kurulu üyesi olarak kalmaya devam edebilir.)

FED, PCE'YE (KİŞİSEL TÜKETİM HARCAMALARI FİYAT ENDEKSİ) NEDEN DAHA FAZLA ÖNEM VERİYOR?

Cahit UYANIK 

Artık klişeleşmiş bir söylem var: ABD Merkez Bankası (FED) ekonomiyi izlerken ve faiz kararı verirken Kişisel Tüketim Harcamaları Fiyat Endeksine (PCE) daha fazla dikkat ediyor; Tüketici Fiyat Endeksini (CPI) ise daha az önemsiyor. Peki neden böyle? 

Bu soruya cevap aradığımızda CPI ile kıyaslandığında PCE'in yapısı itibarıyla ekonomideki tüketim, fiyatlar ve dolayısıyla fiyat artış eğilimlerini daha geniş bir şekilde kapsayabildiğini ve PCE'de kullanılan hesaplama formülünün daha dinamik olduğunu görüyoruz. Bu konuda size; ABD Çalışma İstatistikleri Bürosunun (BLS) paylaştığı iki çalışmanın özetini sunuyorum:

ABD Tüketici Fiyat Endeksi (CPI) ile Kişisel Tüketim Harcamaları Fiyat Endeksi (PCE) arasındaki farklar:

Amerika Birleşik Devletleri'nde tüketicilerin mal ve hizmetler için ödediği fiyatların iki temel ölçüsü vardır. Bunlardan biri Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS) tarafından üretilen Tüketici Fiyat Endeksi'dir (CPI); diğeri ise Ekonomik Analiz Bürosu (BEA) tarafından hazırlanan Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) fiyat endeksidir. 

Bu iki endeks farklı şekilde oluşturulmuştur ve zaman içinde farklı davranma eğilimindedir. Örneğin, 2010'un dördüncü çeyreğinde CPI yıllık yüzde 2,6 oranında artarken, PCE yıllık yüzde 1,7 oranında arttı, bu da 0,9 puanlık bir farktır.

FED'İN ÜNLÜ 'KARARTMA KURALI', 'KARARTMA DÖNEMİ' (SESSİZLİK DÖNEMİ) NEDİR?

Cahit UYANIK 

ABD Merkez Bankası FED, 6 haftada bir yaptığı Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantıları öncesi, komite üyelerini ve tüm personelini 'karartma dönemi'ne alıyor. Buna bazıları 'sessizlik dönemi' de diyor. Peki FED'in ünlü 'karartma (blackout) kuralı' nasıl uygulanıyor?

FED'in web sitesinde 3 yıllık (2024-2026) karartma takvimi yayınlanmış durumda... Söz gelimi Ocak-2026 toplantısının tarihi 27-28 Ocak 2026 iken, 'karartma dönemi' 17-29 Ocak 2026 arasındaki 13 günü kapsıyor. 

Yani karartma dönemi FOMC'tan 10 gün önce başlayıp 1 gün sonra bitiyor. Karartma dönemi ve kuralı; dış ilişkileri kesme, demeç vermeme ve alım-satım yapma (trading) yasağını kapsıyor. FED bu takvimi 'FOMC Trading and External Communications Blackout Calendar' olarak adlandırıyor. ABD ve uluslararası finans medyası karartma dönemi başlangıçlarını sürekli haberleştiriyorlar.