Devlet KOBİ'leri Rekabet Fırtınasından Koruyacak /
GÜMRÜK BİRLİĞİ SONRASI KÜÇÜK İŞLETMELERİ KURTARMA PLANI
Cahit UYANIK
Türkiye-Avrupa Birliği (AB) ilişkileri 1 Ocak 1996'da uygulamaya giren Gümrük Birliği ile iyice ısındı. Önümüzdeki birkaç yıl Gümrük Birliğinin uygulanabilirlik şansı ve Türkiye'nin AB'ye tam üyeliği açısından kritik önemde sayılıyor. Gümrük Birliğinin şansı biraz da KOBİ'lerin rekabet koşullarına nasıl ayak uyduracakları ile yakından ilgili... Bu durumun farkında olan ekonomi yönetimi KOBİ'lere özel bir önem veriyor. Devlet, Türkiye'nin tam üyelik koşullarını belirleyecek 1996-2000 yıllarını kapsayan dönemde KOBİ'lere yönelik destek programları oluşturmak ve ülke genelinde bir eylem planı uygulamak gerektiğini daha önce kabul etmişti. Bu durum devleti bugünlerde bir 'KOBİ Eylem Planı' hazırlamaya kadar götürdü. İşte İntermedya Ekonomi bu planın ana hatlarını ele geçirdi. Plan, KOBİ'leri AB ile rekabete hazırlamak için birçok yeni enstrüman oluşturulması ve teşvik sağlanmasını öngörüyor.
Amaç, AB ve DTÖ rekabet ortamına hazırlanmak
Plan; KOBİ'lerin finansman, yeniden yapılanma, üretim ve yönetim teknolojilerinin yenilenmesi, modernizasyon, bölgesel gelişme, yönetim geliştirme, yeni rekabet düzenine uyum, girişimciliğin desteklenmesi, nitelikli işgücü temini, yönetici ve eğitimcilerin eğitimi, işbirliği ve ihracatın geliştirilmesi, bürokrasi ve mevzuat gibi sorunlarına acil ve köklü çözüm sağlanması için önerileri getiriyor.
Kesin çizgileri 13 Aralık'ta Avrupa Parlamentosunun Gümrük Birliğine verdiği onay kararıyla belirlenen bu Plan, Avrupa ile ekonomik, sosyal ve siyasal alanlarda tam bir uyum sağlanmasına da yardımcı olacak. KOBİ Eylem Planı aynı zamanda 2005 yılında Dünya Ticaret Örgütünün (WTO) gözetiminde başlayacak olan uluslararası serbest ticaret oluşumuna da bir hazırlık niteliği taşıyacak. 'Dünya Serbest Ticaret Pazarı' konusundaki karar, Uruguay Roundunda alınmış ve Türkiye de bu anlaşmaya imza koymuştu.
KOBİ Eylem Planı konusundaki çalışmalar ilk kez Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) AB Genel Müdürlüğü bünyesinde başlatılmıştı. Daha sonra bu çalışmaya KOSGEB, TOBB, TESK, Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Merkez Birliği (TESKOMB), Mesleki Eğitim ve Küçük Sanayi Geliştirme Vakfı (MEKSA), Türkiye Orta Ölçekli İşletmeler Yöneticileri Vakfı (TOSYÖV) de katıldı. Bu grup aynı zamanda KOBİ Eylem Planının redaksiyonunu da üstlendi. Çalışmalara zaman zaman Dışişleri Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Halk Bankası ve Vakıfbank da iştirak etti. Plana son hali geçen hafta içinde verildi.
'KOBİ Konseyi' kuruluyor
KOBİ Eylem Planı önümüzdeki 5 yıl içinde KOBİ'lere sağlanacak destek hizmetlerinin bir çerçevesini çizmeyi amaçlıyor. Plan tüm kamu ve özel sektör kuruluşlarının KOBİ'lere yönelik faaliyetlerini yönlendirmenin yanı sıra öngörülen uygulama projeleri ve finansal destek programlarını da içeriyor. Bu Eylem Planı kurulacak 'KOBİ Konseyi' aracılığıyla yürütülecek. Konsey, önümüzdeki 5 yılda KOBİ'lere yönelik politikaların değişen koşullara göre gözden geçirilmesi için özel sektör kuruluşları, çalışan kuruluşları ve kamu kurumları temsilcilerinden oluşacak.
Eylem Planındaki verilere göre KOBİ'ler Türkiye'deki hizmet ve sanayi sektörünün yüzde 90'ından fazlasını oluşturuyor. Söz gelimi toplam imalat sanayisi kapsamında yaklaşık 196 bin işletme var ve bunun yüzde 99,5'ini KOBİ'ler oluşturuyor. Bu İşletmelerde 1 milyon 574 bin kişi istihdam ediliyor. Bu rakam toplam imalat sanayisi istihdamının yüzde 58'ini oluşturuyor. Esnaf ve sanatkar kesiminde ise yaklaşık 4 milyon civarında küçük işletme var. Ancak bu iki kesimin toplam kredi hacminde aldığı pay sadece yüzde 4 düzeyinde...
KOBİ'lerin 5 derdi...
Eylem Planı hazırlayan tüm kuruluşlar KOBİ'lerin 5 ana sorunu bulunduğu konusunda ise hemfikir. Planda KOBİ'lerin bu 'tescilli' sorunları şöyle sıralanıyor:
● KOBİ'lerin yararlanabileceği finansman kaynakları ve bunlara erişim olanakları yetersizdir.
● KOBİ'lerin üretim ve yönetim teknolojileri ile ar-ge olanakları yetersizdir.
● KOBİ'lerde nitelikli işgücü yetersizdir.
● KOBİ'lerde bilgiye erişim ve işbirliği ile ihracat olanakları yetersizdir.
● KOBİ'lerde vergi, sosyal güvenlik ve diğer mali yükler ağır, düzenleyici mevzuat da yetersizdir.
Planda MPM'ye önemli görevler veriliyor
Eylem Planına göre KOBİ'ler en son teknolojinin gerektirdiği üretim tezgahları ve teçhizat ile donatılacak. Bu işletmelerin sahip, yönetici ve çalışanlarının bilgi ve becerileri artırılacak. Bu çerçevede yenilikçi girişimleri desteklemek amacıyla ''İş ve Yenilik Geliştirme Merkezleri' kurulacak. Ayrıca KOBİ'lere yönelik bilimsel araştırmalar ve bunların KOBİ'lerde yaygın kullanımı finansal açıdan teşvik edilecek.
KOBİ'lerde üretim ve yönetim teknolojilerinin geliştirilmesi yönünden Milli Prodüktivite Merkezine (MPM) önemli görevler yüklendi. MPM bu amaçla birbirinden bağımsız 6 adet çalışma yapacak. Zaman zaman AB uzmanları ile ortaklaşa yürütülecek bu çalışmalar 'KOBİ'lere yönelik mali politikalar ile verimlilik düzeyinin belirlenmesi, Türk imalat sanayisi içinde KOBİ'lerin yeri, önemi ve geleceği; KOBİ'lerin rekabet güçlerinin belirlenmesi; KOBİ'lerde verimlilik artışında etkili olan faktörler; KOBİ'lerin ihracat potansiyelinin belirlenmesi ve bunu geliştirici önlemler' üzerinde yoğunlaşacak.
MPM'nin yanı sıra Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Araştırma Vakfı (TES-AR) çalışmalarının yaygınlaştırılıp etkinleştirilmesi de amaçlanıyor. Bu çerçevede vakfın kurumsal yapısı güçlendirilerek öncelikle İstanbul, İzmir ve Gaziantep'te TES-AR'a bağlı araştırma enstitüleri kurulacak. KOBİ Eylem Planı Türkiye'deki çeşitli bölgelerde sektörel bazda KOBİ'lerin gelişmesinin sağlanmasını da amaçlıyor. Bu amaçla GAP Bölgesi, DAP Bölgesi ile Karadeniz ve Orta Anadolu Bölgesi kapsamında KOBİ'ler için özel planlar yapılarak projeler uygulanacak. Planlar ile bu bölgelerdeki mevcut sanayi yapısının korunması ve geliştirilmesi, KOBİ'ler için potansiyel yatırım alanlarının belirlenmesi ve uygulama projeleri geliştirilmesi yönünde destek programları uygulanacak.
Bürokrasi, mevzuat, vergi ve sosyal güvenlik yüklerine el atılacak
KOBİ'lerin günlük yaşamda en çok karşılaştığı sorunların başında ise bürokratik engellerin yanı sıra mevzuatın geniş ve karmaşık bir yapıda bulunması geliyor. Bu durum KOBİ'lerde zaman kaybı ile bağlantılı parasal maliyetlere yol açıyor. KOBİ Eylem Planı vergi, sosyal güvenlik, iş ve işçi güvenliği, çevre koruma, tüketici koruma gibi alanlarda yeni düzenlemeler yapılmasını da öngörüyor.
AB üyesi ülkelerde bürokrasi ve mevzuatın getirdiği yüklerin azaltılması için birçok çalışma yürütülüyor. Bu amaçla Türkiye'de de Maliye Bakanlığının koordinasyonunda TOBB, TESK ve diğer kuruluş temsilcilerinden oluşturulacak çalışma grubu, vergi sistemini bürokrasiden arındırma çalışması yapacak ve sistem basitleştirilecek. Merkezi ve yerel vergilerin miktarı hesaplanarak, bunlara fayda-maliyet prensibi uygulanacak ve bu konuda yasa önerileri hazırlanacak.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda ise TOBB, TESK ve ilgili diğer kurum temsilcilerinden oluşturulacak bir çalışma grubu öncelikle SSK ve Bağ-Kur mevzuatını inceleyecek. Mevzuata uyum gerekleri basitleştirilecek ve mali yüklerin azaltılması için yasa önerileri hazırlayacak.
----------------
KOBİ'LERİN FİNANSMAN SORUNU NASIL ÇÖZÜLECEK?
Gümrük Birliği Yatırım Fonu (GBYF): Plan, KOBİ'lerin mevcut finans sistemi içinde kaynaklara erişemediğini kabul ediyor. Bu işletmeler özkaynak yetersizliği içinde olduklarından kalite ve kapasite artışına yönelik yeni ve yenileme yatırımı yapamıyor. İşte KOBİ'lerin rekabet güçlerinin artırılması, Türk girişimciler ile yabancı sermayenin yapacağı ortak yatırımların teşviki ve yönlendirilmesi amacıyla Gümrük Birliği Yatırım Fonu (GBYF) kurulacak. Bu fona AB kaynaklarından ek finansman sağlanması için bazı girişimlerde de bulunuldu. Fon, Avrupa Yatırım Bankası, AB üyesi ülkeler ve bazı özel finans kuruluşlarından sağlanacak katkılar ile güçlendirilecek.
KOBİ Leasing Şirketleri: Üretim teknolojilerini yenilemeleri ve yeni yatırımlarını desteklemek amacıyla öncelikle Halk Bankası, Vakıflar Bankası ve Türkiye Kalkınma Bankası ile bunların iştirakleri olan finansal kiralama (leasing) şirketleri KOBİ'lere yönelik faaliyetlerini yoğunlaştıracak. Bu kurumların finansal yapıları GBYF kaynakları ile güçlendirilecek.
Kredi Garanti Fonu: KOBİ'lerin banka ve finans kuruluşlarından sağlayacağı yatırım ve işletme kredilerinin teminatlarını oluşturmak üzere 'kredi garanti fonları' kurulması teşvik edilecek. Bu amaçla kurulacak şirketler, KOBİ'lerin yoğun bulunduğu bölgelerde yaygınlaştırılacak. Mevcut KGF İşletme ve Araştırma A.Ş'nin fon yapısı devlet destekleri ile güçlendirilecek ve 'teminat sigortası' mekanizmaları da geliştirilecek.
Esnaf Kefalet Kooperatifleri: Türkiye genelinde sayısı 820'yi aşan 'Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri' yeniden yapılandırılacak. Öncelikle KOBİ'lerin yoğunlaştığı bölgelerden başlamak üzere Ticari İşletme Rehni Kanunu çerçevesinde 'Kredi Kooperatifleri' şeklinde reorganize edilecek.
Küçük İşletme Finans Şirketleri: KOBİ'lere ortaklık bazında sermaye yatırımı yapmak veya kredi desteği sağlamak için özel girişimciler tarafından 'Küçük İşletme Finans Şirketleri' kurulacak. Bu şirketlere özsermayelerinin iki katına kadar devletçe fon desteği sağlanacak.
Risk Sermayesi Şirketleri: Yeni üretim teknolojilerinin gelişimine sermaye katkısı ve destek sağlamak üzere öncelikle bankalar ve özel sektör kuruluşlarının katılımı ile 'Risk Sermayesi Yatırım Ortaklıkları' kurulması teşvik edilecek. Pilot uygulama niteliğinde devletçe sağlanacak fonlar ile ilk risk sermayesi şirketi kurulacak.
Yerel Menkul Kıymet Borsaları: KOBİ'lerin sermaye piyasalarından yatırım ve işletme fonları temin edebilmesi, risk sermayesi şirketleri ile küçük işletme finans şirketlerinin gelişimini hızlandırmak için 'Yerel Menkul Kıymet Borsaları' kurulacak ve hızla yaygınlaştırılacak. İMKB bünyesinde kurulmuş bulunan bölgesel pazarların uygulama mevzuatı KOBİ'lere yönelik işlemlerin yaygınlaştırılmasını olanak sağlayacak şekilde düzenlenecek.
---------------------
KOSGEB, KOBİ'LERİN MODERNİZASYONUNU 16 PROJE İLE DESTEKLEYECEK
KOBİ'lerin rekabet güçlerinin arttırılması amacıyla modernizasyon çabaları da büyük önem taşıyor. KOBİ Eylem Planında bu konuda ağırlıklı olarak KOSGEB görevlendirildi ve çeşitli sektörlerde modernizasyonu sağlamak için 16 ayrı proje yürütülecek:
Dokumacılar: İstanbul, Bursa, Denizli ve Uşak illerinde yoğunlaşan 160 bin dokuma atölyesine dönük olacak. Burada 'kara tezgah'larda üretim yapan dokumacılar yeni teknoloji ürünü makinelerle donatılacak. Bu amaçla işletmeler, düşük faizli ve uzun vadeli leasing ile tezgahlarıni yenileyecek.
Ayakkabıcılar: Türkiye geneline yayılmış 21 bin ayakkabı imalatçısını kapsıyor. Bu işletmelerin kalite ve kapasitelerini yükseltmeleri için düşük faizli-uzun vadeli leasing uygulaması ile modernizasyonları sağlanacak.
Madeni Eşyacılar: Proje, madeni eşya imalat sektörü olarak bilinen, otomotiv ve beyaz eşya üretimine yan sanayi işlevi gören işletmelerde uygulanacak. Bu işletmeler modernize edildiği gibi yabancı ortaklıklar için de teşvik edilecek. İşletmelere düşük faizli, orta-uzun vadeli krediler temin edilecek.
Mobilyacılar: Mobilya üreten işletmelerin yurt içi pazar paylarını koruyabilmeleri için verimlilik ve kalitelerini arttıracak yeni üretim teknolojileri kullanmaları sağlanacak. Bunun için mobilya üreticilerine düşük faizli-uzun vadeli krediler verilecek.
Konfeksiyoncular: Hazır giyim işletmeleri bu projenin odağında olacak. Bu işletmelere 'Eco-Tex Standartları'na yönelik danışmanlık ve laboratuvar hizmetleri vermek üzere İstanbul'da bir tesis kurulacak. Proje 720 kişiye yaygın mesleki eğitim verilmesi ve 200 makine için finansal kiralama (leasing) imkanı sağlanmasını da öngörüyor.
Dericiler: Deri işleme sektörüne yönelik projede işletmelerin mevcut üretim şartlarının iyileştirilmesi, üretimlerini kalite ve verimliliğin arttırılması, atık miktarlarının asgariye indirilmesi için gerekli önlemler alınacak. Ortak Kullanım Atölyeleri içinde kalite kontrol laboratuvarları ve organize sanayi bölgelerinde de arıtma tesisleri kurulacak.
Taşıt Araçları Yan Sanayisi: Otomotiv sanayisine yönelik faaliyet gösteren yan sanayi firmalarının Gümrük Birliği ve küreselleşme politikaları doğrultusunda ortaya çıkan rekabet koşullarına uyum sağlamaları için teknoloji ve ölçek düzeyinde yeniden yapılanmaları sağlanacak. Bu amaçla çeşitli destek programları uygulanacak.
Hassas Mekanik El Aletleri Üretiminin Geliştirilmesi: Hassas mekanik el aletleri üretiminin en önemli imalat alanlarından olan cerrahi el aletleri üretiminde belirgin bir gelişme sağlamış firmaların üretim ve ürünlerinin kalite, miktar, maliyet, teknoloji ve çeşitlilik açısından daha geliştirilmesi sağlanacak. Bu alanda mamul ve yarı-mamul şeklinde girdi verecek yeni girişimcilerin yaratılması sağlanacak.
KOSGEB Laboratuvarları Yenilenmesi: Hizmet merkezlerine kurulmuş test ve analiz laboratuvarlarının AB standartları çerçevesinde akredite edilmesi için donanım ve teçhizatında gerekli yenilemeler yapılacak.
Deniz Taşıtları İhtisas Merkezi Kurulması: Deniz taşıtları imal eden sanayicilerin uluslararası standart ve direktiflere uygun üretim yapması için gerekli danışmanlık ve laboratuvar hizmetleri verilecek. Bu amaçla İstanbul'da bir İhtisas Merkezi açılacak. Bu proje KOSGEB ve Türk Loydu Vakfı tarafından ortaklaşa sürdürülecek.
Elektronik İhtisas Merkezi Kurulması: Elektronik dalında faaliyet gösteren işletmelerin ve bunlara girdi sağlayan işletmelerin uluslararası standartlarda üretim yapabilmeleri için laboratuvar-danışmanlik hizmeti vermek, yeni ürün geliştirmelerine yardımcı olmak için İstanbul'da bir İhtisas Merkezi kurulacak. Bu proje KOSGEB, TESİD ve İTÜ tarafından yürütülecek.
Plastik Sanayisi Geliştirme Merkezi Kurulması: Türk plastik sanayisini desteklemek üzere rutin olmayan kalite kontrol testleri yapabilen, fabrikalardaki kalite kontrol ve belge sistemlerinin tamamlanmasına yardımcı olabilecek, bu sanayi dalında ihtiyaç duyulan teknisyen eğitimlerini gerçekleştirecek, teknik danışmanlık hizmeti verecek ve modern bilgisayar destekli üretim teknikleri ile endüstriyel kalıp dizayn ve üretimini gerçekleştirecek bir Plastik Sanayisi Geliştirme Merkezi kurulacak.
Çevre Yönetim Sistemleri Kurulması: KOBİ'lerin çevre dostu teknolojiler ve ürünlere yönelmesini sağlamak, üretim sürecinin başında az atık çıkarılması, atıkların geri kazanımı, atıklardan ham madde olarak yararlanılması, geri kazanımı sağlanamayan atıkların arıtılması ve yok edilmesini desteklemek amacıyla Çevre Yönetim Sistemleri kurulması teşvik edilecek.
Ambalaj Atıklarının Geri Kazanımının Sağlanması: İmalat sanayisi ürünlerinin ambalaj atıklarının değerlendirilmesi için özellikle organize sanayi bölgelerinde KOBİ'lerin ortaklaşa kullanımı için Atık Geri Kazanım Tesisleri kurulması yönünde uygulama projeleri geliştirilecek ve yaygınlaştırılacak.
AB Standartlarına Uygun Ambalaj Üretiminin Sağlanması: Ambalaj standartlarının ihracatta taşıdığı önem dikkate alınarak, OSB'lerde KOBİ'lerin ortaklaşa kullanımına açık AB standartlarına uygun ambalajlama tesislerinin kurulması özendirilecek.
Alternatif Yollarla Elektrik Enerjisi Üretiminin Sağlanması: OSB'lerde faaliyet gösteren KOBİ'lerin enerji maliyetlerinin azaltılması için alternatif enerji kaynaklarından elektrik üretimi sağlanacak. Bu tip tesisler ile çevre kirliliği de önemli ölçüde kontrol altına alınmış olacak.
(Bu kapak haberi haftalık İntermedya Ekonomi dergisinin 04-10 Şubat 1996 tarihli, Yıl: 3, Sayı: 1'de yayınlanmıştır.)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder